Еңбек етпей, ер оңбас,
Бірлік болмай, ел оңбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам еңбек етпесе, ісі алға баспайды; ел ішінде бірлік болмаса, жұрттың шаруасы берекелі болмайды. Астарлы мағынасы да терең: жеке адамның да, тұтас халықтың да табысы маңдай тер мен ынтымаққа байланысты. Еңбек — жетістікке жетудің жолы, ал бірлік — сол жетістікті баянды ететін күш.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ер» сөзі тек батыр адамды емес, елге пайдасы тиетін, жауапкершілігі бар азаматты білдіреді. «Оңбас» дегені — түзелмейді, ілгері жүрмейді, берекесі болмайды деген ұғым. «Ел» мен «бірлік» қатар айтылуы халықтың ортақ мүддесі ынтымақпен ғана орындалатынын көрсетеді. Яғни еңбек жеке адамды шыңдаса, бірлік көпшілікті күшейтеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте өзекті. Мысалы, бір мекемеде қызметкерлер әрқайсысы өз бетінше емес, келісіп жұмыс істесе ғана жоба уақытында әрі сапалы аяқталады. Ал жалқаулық пен алауыздық болса, жақсы бастама да нәтиже бермейді. Сондықтан бұл сөз әр адамды еңбекқорлыққа, елді татулыққа шақырады.
Birlik bolmaı, el ońbas.