Жалғыз иттің үргені білінбес,
Жалғыз адамның жүргені білінбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жалғыз адамның ісі көпке онша байқалмайтынын, оның күші де, дауысы да аз естілетінін білдіреді. Тура мағынасында: жалғыз ит үрсе, оның үні алысқа жетпейді; жалғыз адам жүрсе, ізі де, ықпалы да көзге көп түсе қоймайды. Астарлы мағынасы — кез келген істі жалғыз атқару қиын, ал көптің қолдауы мен бірлігі болса, нәтиже анық көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалғыз ит» пен «жалғыз адам» — әлсіз, оқшау қалудың бейнесі. Иттің үруі — жанды, бірақ аз қуатты үн; адамның жүруі — әрекет пен қозғалыс, алайда ол да дара қалса, ел назарын өзіне оңай аудармайды. Бұл образдар арқылы халық жалғыздықтың шектеулігін, ал топтасудың қуатын астарлап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұжыммен жұмыс істеудің, ортақ мақсатқа бірігудің маңызды екенін еске салады. Мысалы, бір адам ғана шағын ауылдың мәселесін көтерсе, оның дауысы еленбеуі мүмкін; ал тұрғындар бірігіп, ортақ өтініш жасаса, нәтиже тезірек шығады.
Jalǵyz adamnyń júrgeni bilinbes.