Бірлік туралы 411
Бірлік туралы мақал-мәтелдер халықты татулыққа, ынтымаққа шақырып, ортақ мақсатқа жұмылудың қадірін ұқтырады.
411
Мақал-мәтел
135K
Қаралым
328
Орташа
Сұрыптау:
Дос - егіз, дұшпан - сегіз.
**Негізгі мағынасы** Дос адам өмірде ең жақын тірек, сырлас әрі сенімді серік болады. Сондықтан «дос — егіз» дегені: шын...
Орағың өткір болса, қарың талмайды,
Отаның берік болса, жауың алмайды.
Отаның берік болса, жауың алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: орақ өткір болса, егін ору жеңілдеп, адам көп қиналмайды. Ал отаны бері...
Бірлік жоқ болса, ұйым жоқ,
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамдардың арасы тату болмай, бір мақсатқа жұмылмаса, онда береке...
Бірлік болмай, тірлік болмас.
**Негізгі мағынасы** «Бірлік болмай, тірлік болмас» деген мақалдың тура мағынасы — адамдар татуласпаса, ортақ іс алға б...
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні сый...
Бас екеу болмай , мал екеу болмайды .
**Негізгі мағынасы** «Бас екеу болмай, мал екеу болмайды» деген мақал адам өміріндегі ең маңызды нәрсе — отбасы мен ынт...
Абысынның аразы,
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
Ағайынның сәнін кетірер.
Ағайынның аразы
Елдің сәнін кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал туыстар арасындағы татулықтың қаншалықты маңызды екенін айтады. Абысындардың араздығы бір...
Су жүрген жер - береке,
Ел жүрген жер - мереке.
Ел жүрген жер - мереке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал су жүрген жерде тіршілік нәрленіп, егін көгеріп, мал мен адамға ырыс көбейетінін білдіред...
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы а...
Қайғы бөліссе, азаяды,
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
Қуаныш бөліссе, көбейеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі мен сезімі бөліскен сайын өзгеретінін айтады. Қайғыны жалғыз көтерсең,...
Жалғыз иттің үргені білінбес,
Жалғыз адамның жүргені білінбес.
Жалғыз адамның жүргені білінбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның ісі көпке онша байқалмайтынын, оның күші де, дауысы да аз естілетінін білд...
Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Бөлінгенді бөрі жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жарылған, яғни бөлініп кеткен нәрсені жау оп-оңай иемденеді, ал бөлінг...
Асу-асу белдер бар,
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
Аса алмаса ат өлсін.
Ағайынмен тату бол,
Айыра алмай жат өлсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында асу мен бел – жолдағы қиын өткелдер, ал ат – сол жолды еңсеретін сері...
Ынтымақ болмай іс оңбас.
**Негізгі мағынасы** Ынтымақ жоқ жерде басталған іс берекелі болмайды, нәтиже де дұрыс шықпайды. Бұл мақалдың тура мағын...
Хан қарашасыз болмас,
Дау арашасыз болмас.
Дау арашасыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Хан да, қараша да ел ішінде бірге өмір сүреді, сондықтан билік те халықсыз болмайды. Ал дау-дамай ө...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Төртеу түгел болса - алар,
Алтау ала болса - алдырар.
Алтау ала болса - алдырар.
**Негізгі мағынасы** Төрт адам түгел, яғни ауызбірлікте, тату әрі бір мақсатта болса, кез келген істі жеңіп, нәтижеге же...
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бұл бөлімде бірлік туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар ел ішіндегі татулық, ұйымшылдық, өзара сыйластық пен ортақ мүдде үшін жұмылудың маңызын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.