Жалғыздың үні шықпас,
Жаяудың шаңы шықпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз жүрген адамның даусы алыстан естілмейді, жаяу жүрген кісінің артында шаң көтерілмейді. Астарлы мағынасы: жеке адамның күші шектеулі, ал үлкен іске ел болып, көп болып жұмылса ғана нәтиже болады. Жалғыздың әрекеті әлсіз, ықпалы аз; ал көпшілікке сүйенген іс жылдам әрі берік жүзеге асады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үн» — адамның сөзі, ойы, ықпалы; «шаң» — іс-қимылдың қарқыны, із қалдыруы. «Жалғыздың үні шықпас» дегені — қолдаусыз пікірдің, көмексіз істің еленбеуі. «Жаяудың шаңы шықпас» — дәрмені аз адамның әрекеті көзге түсе бермейтінін білдіреді. Екі бейне де жалғыздықтың әлсіздігін, бірліктің қуатын айқын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал топ болып жұмыс істегенде, бірлескен жобаларда, отбасылық не қоғамдық мәселелерде жиі қолданылады. Мысалы, ауылда балаларға спорт алаңын салу үшін бір адам емес, ата-аналар, кәсіпкерлер, жастар бірігіп кіріссе, іс тез бітеді. Сонда мақалдың мәні анық көрінеді: жалғыз әрекет әлсіз, бірлік — күш.
Jaıaýdyń shańy shyqpas.