Есік алдынан жел келгенше,
Үй сыртынан жау келсін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жел есік алдынан соққаннан гөрі, жау үйдің сыртына келсін деген сөз. Астарлы мағынасы — адамның өз үйінде, өз жұртында, өз жерінде отырғаны қауіп-қатерден артық екенін меңзейді. Яғни сырттан келетін ашық жаудың өзі кейде ішкі алауыздық пен берекесіздіктен жеңілірек, себебі ел ішінде бірлік болса, кез келген қатерге төтеп беруге болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есік алды» — тыныш, таныс, қауіпсіз орта, ал «үй сырты» — шеттен төнген қауіп, дұшпанның беті. «Жел» жеңіл көрінгенмен, ол да сырттан келген нәрсе; ал «жау» — нақты қатердің бейнесі. Халық осылайша сыртқы жаудан да бұрын ішкі береке мен ынтымақты жоғары қояды. Желдің өзіне қарсы тұру оңай, бірақ ел ішіндегі алауыздық болса, ол жаудан да қатерлі екенін тұспалдайды.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал елдің қауіпсіздігі, ұйымшылдық, отбасы мен ұжымдағы татулық туралы айтылғанда қолданылады. Мысалы, бір мекемеде қызметкерлер өзара кикілжіңге беріліп, жұмысты баяулатса, басшы: «Іштегі берекесіздік сыртқы қиындықтан да ауыр» деп осы мақалдың мәнін еске сала алады.
Úı syrtynan jaý kelsin.