Бірлік туралы — 6-бет 409
Сұрыптау:
Жалғыз кісі жау алмас.
Негізгі мағынасы Жалғыз адам жауды жеңе алмайды, оның жерін, қамалын ала алмайды. Мақал бұрынғы жорық, соғыс…
Жалғыз кісі жауынгер емес.
Негізгі мағынасы Бір адам қанша батыр, мықты болса да, жалғыз өзі соғысқа жарайтын күш бола алмайды. Мақал жалғыздықтың…
Жалғыз қаздың үні шықпас,
Жалғыз қыздың мұңы шықпас.
Жалғыз қыздың мұңы шықпас.
Негізгі мағынасы Тобынан айырылған жалғыз қаз қаңқылдамай, үнсіз қалады. Жалғыз қыздың да мұңы сыртқа шықпайды…
Жалғыз мая қайымас,
Жалғыз жігіт байымас.
Жалғыз жігіт байымас.
Негізгі мағынасы Үйірінен, бурасынан бөлек жүрген жалғыз інген, яғни мая, қайымайды: буаз болып, төл бермейді. Сол…
Жалғыз тері тон болмас,
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Негізгі мағынасы Бір қой терісінен тон тігілмейді, оған бірнеше тері керек; сол сияқты жалғыз адамның сөзі де оң, яғни…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Жалғыз үйдің қарғасы боққа тоймас.
Негізгі мағынасы Жалғыз тұрған үйдің маңындағы қарға қоқысқа да тоймайды: бір үйдің төгетін қалдығы аз, оны күтіп…
Жалғыз шала сәуле болмас,
Жалғыз шырақ тәубе болмас.
Жалғыз шырақ тәубе болмас.
Негізгі мағынасы Ошақта жалғыз қалған шала бықсиды да, айналаны жарықтандыра алмайды, үйдегі жалғыз шырақ та көңілге…
Жаман арба жол бұзар,
Жаман адам ел бұзар.
Жаман адам ел бұзар.
Негізгі мағынасы Сынық, қисық доңғалақты жаман арба жүрген жерін ойып, жолды бұзады, арты-артынан келе жатқандарға…
Жаманды ел ішінен жау алады.
Негізгі мағынасы «Жаманды ел ішінен жау алады» деген мақалдың тура мағынасы — әлсіз, берекесі кеткен, ішкі ынтымағы…
Жар басына үй тікпе,
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Негізгі мағынасы Жардың басына үй тікпе: жағасын су жуған жар бір күні опырылады да, үйің бірге кетеді. Мақалдың екінші…
Жар құласа, жайын өледі.
Негізгі мағынасы «Жар құласа, жайын өледі» мақалы сырттай қарағанда табиғат құбылысын суреттегендей көрінеді, бірақ…
Жартыны жарып жеген татулық.
Негізгі мағынасы Жарты — бүтін нанның, бір кесектің жартысы, онсыз да аз ас. Соны да тағы бөліп, бірге жеу — татулықтың…
Жарылғанды жау алар,
Бөлінгенді бөрі жер.
Бөлінгенді бөрі жер.
Негізгі мағынасы Екіге жарылған, ішінен бөлінген елді жау басып алады, отардан бөлінген қойды бөрі жейді. Мақал ел мен…
Жауыңды басындырма ,
Халқыңды ашындырма .
Халқыңды ашындырма .
Негізгі мағынасы Жауыңды басындырма, халқыңды ашындырма деген қос кеңес. Біріншісі — жауға жұмсақтық көрсетпе, оның…
Жеңілген елде желке жоқ.
Негізгі мағынасы Желке — мойынның арт жағы. Жеңілген, бағынған елдің адамдары басын көтере алмайды, желкесі түсіп…
Жер берігінде қосың болсын,
Ел берігінде досың болсын.
Ел берігінде досың болсын.
Негізгі мағынасы Қосың, яғни мал жайып отырған қонысың, жердің бекем, қорғалған тұсында болсын; досың елдің берік…
Жерді шым, елді қыз біріктіреді.
Негізгі мағынасы Жерді шым біріктіретіні сияқты, елді де қыз баланың орны, беделі мен қамқорлығы біріктіреді. Мұнда…
Жер шайқалса, төбеге қатер,
Ел шайқалса, төреге қатер.
Ел шайқалса, төреге қатер.
Негізгі мағынасы Жер сілкінсе, ең алдымен төбе, биік жер опырылып, құлайды; ел толқып, бүлік шықса, ең алдымен төреге…
Жолдасы көптің қолдасы көп.
Негізгі мағынасы Жолдасы көп адамның қолдасы, яғни қол ұшын беретін, жағын алатын адамы да көп. Мақал достың санын қиын…
Жолдасы көптің олжасы көп.
Негізгі мағынасы Жолдасы көп адамның олжасы да көп болады. Ертеде олжа аңшылықтан, жорықтан, сапардан түсетін табыс…
Жүзді айдап, бірді жетелеген.
Негізгі мағынасы Жүз малды алдына салып айдап, тағы біреуін жетегіне алып келе жатқан адамның суреті — малы көп…
Жүзді жетелеп, бірді мінген.
Негізгі мағынасы Жүз атты жетекке алып, біреуін ғана мінген адам туралы айтылған тіркес. Ол асқан молшылықты, малы мен…
Жұмсақты қию оңай,
Жұқаны жию оңай.
Жұқаны жию оңай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жұқа, нәзік нәрсені кесу де, жинау да жеңіл болады. Астарлы мағынасы…
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
Негізгі мағынасы Ауыр жүкті бір адам көтере алмайды, ал бірнеше адам бірге ұстаса, әрқайсына аз ғана салмақ түседі…
Жұрт жұтаса - жұтық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ел-жұрт ауыр қиыншылыққа, жұтқа ұшыраса, жеке адамның да жағдайы…
Жылқылы елде жау көп,
Жатақ елде дау көп.
Жатақ елде дау көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің тұрмыс-тіршілігіне қарай қауіп пен қайшылықтың да әрқалай болатынын білдіреді. Тура…
Ит жеген ішінен таусылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жеп отырған нәрсе ішінен, яғни өз қойнынан таусылып бітеді деген ой…
Иті семіз, малы арық - жер азғаны,
Ынтымағы болмаса - ел азғаны.
Ынтымағы болмаса - ел азғаны.
Негізгі мағынасы Ит семіз, мал арық болса — бұл жердің азғаны, жұттың белгісі: мал қырылып, ит өлекседен тойып жүр. Ел…
Ит пен ит ырылдасса,
Тамағының тоқтығы.
Жігіт пен жігіт ұрысса,
Ынтымақтың жоқтығы.
Тамағының тоқтығы.
Жігіт пен жігіт ұрысса,
Ынтымақтың жоқтығы.
Негізгі мағынасы Ит пен ит бір-біріне ырылдасса, бұл — қарындарының тоқтығы: тоқ ит еріккеннен бос әуре болып…
Ит ұяласын таламайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ит өз ұясын, яғни жатқан орнын немесе өз ортасын таламайды. Астарлы…
Ізет - ініден, әділдік - ағадан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен мен кішінің, ағайын арасындағы орнын көрсетеді. Інінің міндеті — ізет көрсету, яғни…
Іргесі берік елді жау ала алмас,
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
Негізгі мағынасы Іргесі мықты үйді жел құлата алмайтындай, негізі берік елді жау жеңе алмайды. Ал ішінде бірлігі бар…
Іштен шыққан жау жаман.
Негізгі мағынасы Өз ортаңнан, өз еліңнен, отбасыңнан шыққан жау — сырттағы жаудан әлдеқайда қауіпті. Ол сенің сырыңды…
Келелі елде қаңлы бар,
Қаңлыны хан көтерер.
Қаңлыны хан көтерер.
Негізгі мағынасы Келелі, кеңесі мықты елде қаңлы бар, ал қаңлыны хан құрметтейді деген сөз. Мақал қаңлы руының ел…
Кемедегінің жаны бір.
Негізгі мағынасы Бір кемеде отырғандардың жаны бір: кеме батса бәрі бірге батады, аман жетсе бәрі бірге жетеді. Мақал…
Кеңесіп пішкен тон келте болмас.
Негізгі мағынасы Тонды пішер алдында шебер мен киетін адам ақылдасса, өлшеп-пішіп алса, тон келте, қысқа болып…
Кеңескен іс келісер,
Ақылы жақсы бөлісер.
Ақылы жақсы бөлісер.
Негізгі мағынасы Кеңесіп істелген іс сәтті болады, ақылы жақсы адам әділ бөліседі дейді. Бірінші жол бірлесіп…
Кеңес қылған ел азбас,
Кеңінен пішкен тон тозбас.
Кеңінен пішкен тон тозбас.
Негізгі мағынасы Ақылдасып іс қылған ел азып-тозбайды, кең пішілген тон тозбайды деп, екі суретті қатар қояды. Тонды…
Кеңесті ел кемімес.
Негізгі мағынасы Ақылдасып, бірге шешім қабылдайтын ел әлсіремейді, азаймайды деп айтады. Көптің ойы бір адамның ойынан…
Кең киім тозбайды,
Кеңесшіл ел азбайды.
Кеңесшіл ел азбайды.
Негізгі мағынасы Кең, денені қыспайтын киім тез тозбайды, ал кеңесшіл, ақылдасып іс істейтін ел азбайды, құлдырамайды…