Жақсы көрші - саяң,
Жаман көрші - шаян.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал көршінің адам өміріндегі орнын терең түсіндіреді. Жақсы көрші басыңдағы саяңдай, яғни қиын сәтте пана, сүйеніш, демеу болады. Ал жаман көрші шаян сияқты: оның сөзі де, ісі де жайсыздық әкеледі, көңілді бұзады, тыныштықты кетіреді. Астарлы мағынасы — адам өз үйіндегі ғана емес, айналасындағы адамдармен де тату, сыйластықта өмір сүруі керек. Көршімен тіл табысу — береке мен тыныштықтың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «саяң» сөзі көлеңке, қорған, саялы жер дегенді білдіреді. Ол жақын адамның қамқорлығын бейнелейді. Ал «шаян» — шаққанда ауыртатын, зиян келтіретін жәндік. Бұл жаман көршінің мінезін, өсек, араздық, тынышсыздық тудыратын әрекетін көрсетеді. Яғни мақал екі қарама-қарсы бейне арқылы жақсы мен жаман қарым-қатынастың әсерін айқын салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көпқабатты үйде, ауылда немесе аула ішінде тұратын адамдарға өте қатысты. Мысалы, қарт кісі жалғыз тұрса, жақсы көрші оның халін сұрап, керек кезде көмектеседі, ал жанжалшыл көрші керісінше мазасын алады. Сондықтан көршімен сәлемі түзу, қарым-қатынасы жылы болу — өз тыныштығыңды сақтау деген сөз.
Jaman kórshi - shaıan.