Мақал-мәтелдер

Қазақ халқының рухани мұрасы

Би - шешендік туралы 64

Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.

64
Мақал-мәтелдер
6.5K
Барлық қаралым
101
Орташа қаралым

Мақал-мәтелдер

От ауызды, орақ тілді.
EN 1 тақырыпша 107
Шын би сөзіне бағады,
Сұм би көзіне бағады.
EN 1 тақырыпша 106
Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан.
EN 1 тақырыпша 106
Тура биде туған жоқ,
Туғанды биде иман жоқ.
EN 1 тақырыпша 105
Қыңыр көшіп бай болмай-ақ қой,
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
EN 1 тақырыпша 104
Әділ би халық үшін,
Залым би құлқын үшін.
EN 1 тақырыпша 104
Батырды шешен аттан түсіріпті.
EN 1 тақырыпша 104
Бидің айтқанын құл да айтады,
Бірақ аузының дуасы жоқ.
EN 1 тақырыпша 103
Қансоқта жеген ит тоймайды,
Пара алған би оңбайды.
EN 1 тақырыпша 102
Бас-басыңа би болсаң,
Манар тауға сыймассың.
EN 1 тақырыпша 100
Құлға да бір билік.
EN 1 тақырыпша 95
Тілдің майын тамызып,
Сөздің балын ағызып,
Қас шешендер сөз айтар.
EN 1 тақырыпша 95
Ер басына жау келсе,
Ерлігі кетер басынан.
Би басына дау келсе,
Билігі кетер басынан.
EN 1 тақырыпша 94
Шеберден - олжа, шешеннен - сауға.
EN 1 тақырыпша 92
Басқа бақ жарасады,
Батырға жақ жарасады.
Аталы ерден би туса,
Халық пайдасына жанасады.
EN 1 тақырыпша 92

Ең көп қаралған осы тақырыпта

Бұл санатқа би мен шешеннің болмысын, сөз құдіретін, әділ биліктің өлшемін танытатын қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Би — дау-дамайды бітіммен шешкен, елдің ынтымағын ойлаған төре; шешен — ойды ұтқыр жеткізіп, жұртты бірлікке бастаған сөз зергері. Сондықтан бұл тақырыптағы нақылдар ақыл, парасат, дәлел мен жауапкершілікті алға шығарады.

Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.