Би - шешендік туралы 64
Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.
64
Мақал-мәтелдер
10.7K
Барлық қаралым
167
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Ине көзінен сынады,
Шешен сөзінен сынады.
Шешен сөзінен сынады.
Тілдің майын тамызып,
Сөздің балын ағызып,
Қас шешендер сөз айтар.
Сөздің балын ағызып,
Қас шешендер сөз айтар.
Әділ би халық үшін,
Залым би құлқын үшін.
Залым би құлқын үшін.
Бидің айтқанын құл да айтады,
Бірақ аузының дуасы жоқ.
Бірақ аузының дуасы жоқ.
Биің жылан болса, елің лаң болар.
Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан.
Шешенді доғал үшін жаратқан.
Батырды шешен аттан түсіріпті.
Шын би сөзіне бағады,
Сұм би көзіне бағады.
Сұм би көзіне бағады.
Қансоқта жеген ит тоймайды,
Пара алған би оңбайды.
Пара алған би оңбайды.
Биі көп елді дау аралайды,
Дауы көп елді жау аралайды.
Дауы көп елді жау аралайды.
Орақ ауызды, от тілді.
Құлға да бір билік.
Қыңыр көшіп бай болмай-ақ қой,
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
Шеберден - олжа, шешеннен - сауға.
Ауыздан бірде от, бірде су шығар,
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
Бұл санатқа би мен шешеннің болмысын, сөз құдіретін, әділ биліктің өлшемін танытатын қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Би — дау-дамайды бітіммен шешкен, елдің ынтымағын ойлаған төре; шешен — ойды ұтқыр жеткізіп, жұртты бірлікке бастаған сөз зергері. Сондықтан бұл тақырыптағы нақылдар ақыл, парасат, дәлел мен жауапкершілікті алға шығарады.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.