Батыр жігіт жол бастар,
Ақын жігіт той бастар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ер жігіттің мінезі мен қабілеті істен көрінетінін айтады. Батыр жігіт елге қиын сәтте жол бастап, алға шығып, жауапкершілік алады. Ақын жігіт көптің басын қосқан той-думанда сөз бастап, жұртты көңілдендіріп, мерейін өсіреді. Яғни әр адам өз дарыны мен орнын дұрыс тауып, елге пайда келтірсе, соның өзі – жігіттің абыройы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “жол бастар” сөзі тек сапарды емес, көшбасшылықты, бағыт көрсету мен қиындықта жол табуды білдіреді. Ал “той бастар” — ақынның өнері, шешендігі, ел ішіндегі көңіл көтерер, бірлік ұйыстырар қасиеті. Батыр мен ақын екі түрлі тұлға болғанымен, екеуі де халыққа қызмет етеді: бірі – күшпен, бірі – сөзбен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мамандық пен қабілеттің әртүрлі екенін, бірақ бәрі де қоғамға қажет екенін ұғындырады. Мысалы, бір жерде қиын жағдай туса, ұйымдастырушылыққа епті жігіт бастама көтерсе, мәдени шарада сөзге шешен адам жұртты жинап, мерекеге сән береді. Сондықтан адам өз дарынын бағалап, соны дұрыс іске жұмсауы керек.
Aqyn jigit toı bastar.