Би - шешендік туралы 64
Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.
64
Мақал-мәтелдер
10.7K
Барлық қаралым
167
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Соқырдан қарауыл қойсаң,
Елді жауға алдырар.
Наданнан би қойсаң,
Елді дауға қалдырар.
Елді жауға алдырар.
Наданнан би қойсаң,
Елді дауға қалдырар.
Биің қылаң болса, елің ылаң болады.
Біріктіріп айтса, бидікі жөн,
Құрастырып айтса, құлдікі жөн.
Құрастырып айтса, құлдікі жөн.
Батыр деген - барақ ит,
Екі қатынның бірі табатын.
Би деген - ақсары ат,
Бүтін елге біреу табатын.
Екі қатынның бірі табатын.
Би деген - ақсары ат,
Бүтін елге біреу табатын.
Ханға - хандық, биге - билік.
Билігі барда - киелі ауыз,
Билігі кеткенде - күйелі ауыз.
Билігі кеткенде - күйелі ауыз.
Би болғаннан не пайда,
Халыққа көмек болмаса?
Шөлдегі оттан не пайда,
Халайық көшіп қонбаса?
Халыққа көмек болмаса?
Шөлдегі оттан не пайда,
Халайық көшіп қонбаса?
Хан - тағында,
Би - шағында.
Би - шағында.
Өзі жаман туған шешесінен көреді,
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
Дау айта алмаған төрешіден көреді.
Жүк ауса жазыдан,
Той төрелігі - қазыдан.
Той төрелігі - қазыдан.
Халқы жаманның биі азады,
Қатыны жаманның үйі азады.
Қатыны жаманның үйі азады.
Бекзаттан би қойсаң,
Ойлар тамағын.
Бейзаттан би қойсаң,
Білмес сабағын.
Жаманнан би қойсаң,
Ашпас қабағын.
Ойлар тамағын.
Бейзаттан би қойсаң,
Білмес сабағын.
Жаманнан би қойсаң,
Ашпас қабағын.
Жаман би дауда алдырады.
Би болған адам ақырып бола ма?
Халқын алдаған би оңбас,
Қатыны салақ үй оңбас.
Қатыны салақ үй оңбас.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
Бұл санатқа би мен шешеннің болмысын, сөз құдіретін, әділ биліктің өлшемін танытатын қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Би — дау-дамайды бітіммен шешкен, елдің ынтымағын ойлаған төре; шешен — ойды ұтқыр жеткізіп, жұртты бірлікке бастаған сөз зергері. Сондықтан бұл тақырыптағы нақылдар ақыл, парасат, дәлел мен жауапкершілікті алға шығарады.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.