Би - шешендік туралы — 6-бет 221
Сұрыптау:
Хан істеген зұлымды,
Жан істемес өмірде.
Жан істемес өмірде.
Негізгі мағынасы Ханның істеген зұлымдығын өмірде ешбір жан істемейді дейді мақал. Қарапайым адамның қатыгездігі…
Хан - қазық, би - тоқпақ.
Негізгі мағынасы Хан — қазық, би — тоқпақ деген сөз ел басқарудағы екі биліктің байланысын көрсетеді. Қазықты жерге…
Хан - қанау, тон - тонау.
Негізгі мағынасы Хан — қанау, тон — тонау деген сөз ойыны арқылы айтылған ащы сын. «Тонау» сөзі «тон» сөзімен түбірлес…
Хан қарашасыз болмас,
Дау арашасыз болмас.
Дау арашасыз болмас.
Негізгі мағынасы Ханның қарашасы болғаны сияқты, кез келген даудың арашашысы болады дейді мақал. Хан қол астындағы…
Хан қасында уәзір білгіш болса,
Қара жерде кеме жүргізеді.
Қара жерде кеме жүргізеді.
Негізгі мағынасы Ханның қасындағы уәзірі білгір, айлалы болса, құрғақ жерде де кеме жүргізіп көрсетеді. Яғни мүмкін…
Күнде бір мақал
«Би - шешендік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Хан Құдай емес,
Қара қурай емес.
Қара қурай емес.
Негізгі мағынасы Хан Құдай емес, бірақ қара қурай да емес дейді мақал. Ол құдіретті, бірақ бәрін біле бермейтін…
Ханның ақысы болса,
Қараның қақысы бар.
Қараның қақысы бар.
Негізгі мағынасы Ханның өз ақысы, яғни заңды үлесі мен құқығы бар болса, қара халықтың да өз қақысы бар дейді мақал…
Ханның басын хан алар,
Қардың басын қар алар.
Қардың басын қар алар.
Негізгі мағынасы Ханның басын хан алар, қардың басын қар алар деген сөз: тең күш тек теңге ғана жеңіледі. Ханды…
Ханның екі сөйлегені - өлгені.
Негізгі мағынасы Ханның екі сөйлегені — оның өлгені дейді мақал. Екі сөйлеу — айтқанынан қайту, уәдесін бұзу, бүгін бір…
Ханның тілін
халқы алар, қатыны алмас.
халқы алар, қатыны алмас.
Негізгі мағынасы Ханның тілін халқы алады, ал әйелі алмайды дейді мақал. «Тілін алу» — айтқанын тыңдау, сөзіне көну…
Хан сыртынан жұдырық.
Негізгі мағынасы Хан сыртынан жұдырық деген сөз: күштінің бетіне келгенде үндемей, ол кеткен соң артынан жұдырық…
Хан - тағында,
Би - шағында.
Би - шағында.
Негізгі мағынасы Ханның күші — тағында, бидің күші — шағында дейді. Хан тақта отырғанда ғана хан: тақтан түссе, айбыны…
Хан - халқының ұлы,
Би - әділдік құлы.
Би - әділдік құлы.
Негізгі мағынасы Хан — халқының ұлы, би — әділдіктің құлы дейді мақал. Хан халықтан шыққан, оның перзенті: ол елге…
Шала молда шарық айтар.
Негізгі мағынасы Ілімді толық игермеген молда өзі білмейтін нәрсе туралы көп сөйлеп, шариғаттан үкім айтып, жұртқа ақыл…
Шешендік күші - шындық.
Негізгі мағынасы Шешендік күші дегеніміз — сөздің өтімділігі, ойдың дәлдігі, тыңдаушыны иландыра білу қабілеті. Ал…
Шешен - көптің анасы.
Негізгі мағынасы Шешен — көптің анасы дейді: ол жұрттың қамқоршысы, қорғаны. Ана баласының жоғын жоқтап, мұңын айтып…
Шешеннің нақылы ортақ,
Көсемнің ақылы ортақ.
Көсемнің ақылы ортақ.
Негізгі мағынасы Шешеннің нақылы ортақ, көсемнің ақылы ортақ: ел алдында айтылған дана сөз бен жұртты бастаған көсемнің…
Шешеннің сөзі ортақ.
Негізгі мағынасы Шешеннің сөзі бір адамның меншігі емес, бүкіл елге ортақ дейді. Шешен дауда, жиында, келісімде өз басы…
Шешілмеген шиені
Тырнақ шешпес, тіл шешер.
Тырнақ шешпес, тіл шешер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйінделіп, шешілмей тұрған шиді тырнақпен аша алмайсың, оны тілмен, яғни…
«Шөк!» десе, түйе де шөгеді.
Негізгі мағынасы «Шөк!» десе, түйе де шөгеді» деген мақал сөздің ықпалы мен бұйрықтың күшін білдіреді. Тура мағынасында…
Шын би сөзіне бағады,
Сұм би көзіне бағады.
Сұм би көзіне бағады.
Негізгі мағынасы Шын би даугерлердің сөзіне, дәлеліне қарап үкім айтады; сұм би олардың көзіне, яғни кім екеніне, бай…