Би екеу болса, дау төртеу болады.
«Би екеу болса, дау төртеу болады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бір дауға екі би кіріссе, дау шешілудің орнына көбейеді: әр би өз көзқарасын қорғап, екі жақтың арасына жаңа талас қосылады. Мақал шешім шығаратын адам біреу болғанда іс тез бітетінін, көп «бастықтың» араласуы істі шатастыратынын айтады. Екі төрешінің өз арасындағы бәсеке де жаңа дауға айналады. Ісінің басы біреу болса, ол тез әрі таза бітеді.
Образдар мен теңеулер
Мақал арифметикаға құрылған: екі би — төрт дау. Бұл нақты есеп емес, асыра айту: дау тек екі есе емес, күрделеніп өсетінін көрсетеді. Дауды бітістіру үшін бірнеше би жиналғанда да, олардың пікірі бір жерден шықпаса, іс ұзаққа созылатыны белгілі. «Екеу — төртеу» деген жинақтық сан есімдер мақалды қысқа, нақты әрі әзіл аралас етеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақал бір іске бірнеше адам басшылық етіп, бір-біріне қайшы нұсқау бергенде, ақыл айтушылар көбейіп кеткенде айтылады. Көбіне күлкі аралас, кейде ренішпен. Мысалы, үй жөндеуде екі шебер әрқайсысы өз дегенін істетпек болғанда, үй иесі: «Би екеу болса, дау төртеу болады. Біреуің шеш», — дейді. Ақылдасуды, бірлесіп шешім қабылдауды мүлде жоққа шығару үшін айтылмайды.
Қолданылу жағдаяттары
— Тойда екі асаба бір-бірінің сөзін бөліп, бағдарлама шатасып кетті. Ақсақал мақалды айтып, біреуін ғана қалдыруды сұрады.
— Ас үйде келін мен ене бауырсақты екі түрлі әдіспен пісірмек болып, қамыр бір шетте қалды. Атасы күліп мақалды айтты.