Би - шешендік туралы 64
Би-шешендік туралы мақал-мәтелдер әділдік, тапқыр сөз және елдік өнегені дәріптейді.
64
Мақал-мәтелдер
6.5K
Барлық қаралым
101
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Ауыздан бірде от, бірде су шығар,
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Бірі жандырса, бірі сөндірер.
Әділ бидің кегі жоқ.
Туғанына бұрғаны,
Биді Құдай ұрғаны.
Биді Құдай ұрғаны.
Ақкөңілден би қойсаң,
Бұрылмас сөзге арадан.
Қара жүректен би қойсаң,
Аузы кеппес парадан.
Бұрылмас сөзге арадан.
Қара жүректен би қойсаң,
Аузы кеппес парадан.
Әділетсіз ұлықтан,
Қайырымды би артық.
Қайырымды би артық.
Жеті атасы би болған
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
Биің қылаң болса, елің ылаң болады.
Біріктіріп айтса, бидікі жөн,
Құрастырып айтса, құлдікі жөн.
Құрастырып айтса, құлдікі жөн.
Көп сөйлейді залым би,
Аз сөйлейді әділ би.
Аз сөйлейді әділ би.
Батырдың атын жау шығарады,
Шешеннің атын дау шығарады.
Шешеннің атын дау шығарады.
Мал бақпаған мал бақса,
Жайламаған сай қоймас.
Би болмаған би болса,
Билемеген ел қоймас.
Жайламаған сай қоймас.
Би болмаған би болса,
Билемеген ел қоймас.
Соқырдан қарауыл қойсаң,
Елді жауға алдырар.
Наданнан би қойсаң,
Елді дауға қалдырар.
Елді жауға алдырар.
Наданнан би қойсаң,
Елді дауға қалдырар.
Шешен - көптің анасы.
Ханға - хандық, биге - билік.
Орақ ауызды, от тілді.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
Бұл санатқа би мен шешеннің болмысын, сөз құдіретін, әділ биліктің өлшемін танытатын қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Би — дау-дамайды бітіммен шешкен, елдің ынтымағын ойлаған төре; шешен — ойды ұтқыр жеткізіп, жұртты бірлікке бастаған сөз зергері. Сондықтан бұл тақырыптағы нақылдар ақыл, парасат, дәлел мен жауапкершілікті алға шығарады.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.
Би-шешендікке қатысты мақал-мәтелдерде билік айту мәдениеті, тыңдай білу, орнымен сөйлеу, уәждің мықтылығы және әділдіктің салмағы кең көрініс табады. Олар жастарды тіл ұстартуға, дау үстінде сабыр сақтауға, сөзді шындық пен арға сүйеп айтуға баулиды. Бұл нақылдар күнделікті қарым-қатынаста да, тәрбиелік мақсатта да шешендік дәстүрдің мәнін терең ұғындыруға көмектеседі.
