Қожаны көрсең, Қыдыр тұт,
Төрені көрсең, қадір тұт.

Күнде бір мақал

«Қожаны көрсең, Қыдыр тұт, Төрені көрсең, қадір тұт.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Қожаны көрсең, оны Қыдырдай қадірле, төрені көрсең, оған құрмет көрсет. Мақал ескі қоғамдағы екі ақсүйек топқа, қожа мен төреге, ерекше ізетпен қарау салтын айтады: қожа діни қасиеттің, төре биліктің иесі саналған. Қожаға жақсылық жасасаң, Қыдыр дарығандай береке табасың деген сенім болған. Бүгін мақал жалпы сыйлы, қадірлі адамдарды құрметтеуге шақыру ретінде, әсіресе дін өкілін, ел ағасын сыйлау туралы айтылады.

Образдар мен теңеулер

Қыдыр — халық наным-сенімінде мәңгі тірі, адамдарға кенеттен кездесіп, бақ пен береке дарытатын әулие. «Қыдыр дарысын», «Қыдыр қонсын» деген тілектер содан. Қыдыр тұту — біреуді Қыдырдай қасиетті санап, оған құрметпен қарау. Қожа — ислам дінін таратушылардың ұрпағы саналған топ, төре — хан-сұлтан шыққан Шыңғыс тұқымы. «Қыдыр» мен «қадір» сөздерінің дыбыстық ұқсастығы мақалды ұйқасты етеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақал үлкенді, ұстазды, діни адамды, ел ағасын құрметтеу туралы ақыл ретінде айтылады. Ата-әжелер жастарға үйге келген қонақты сыйлауды үйреткенде қолданады. Адамды тек тегіне қарап бағалауға шақыру ретінде айту ескірген көзқарас болады. Мысалы: «Үйге имам келгенде орнымыздан тұрып, төрге шығардық. Атам айтатын: қожаны көрсең, Қыдыр тұт, төрені көрсең, қадір тұт».

Қолданылу жағдаяттары

— Жолда ауылға келе жатқан қарт молданы көлігіне мінгізген жігітке әжесі ризашылығын айтып, мақалды еске салады.
— Тойда атасы немересіне ауылдың құрметті ақсақалына орын беруді үйретіп, мақалдың екінші жолын айтады.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Қожаны көрсең, Қыдыр тұт, Төрені көрсең, қадір тұт. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Qojany kórseń, Qydyr tut,
Tóreni kórseń, qadir tut.