Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көш те, дау да өз орнын тапқанда ғана тынышталады. Көш көкорайлы, жайлы жерге қонса, елдің қонысы орнығып, шаруа жеңілдейді. Дау болса, өз бетімен шешілмей, әділ төрешіге барған кезде ғана басылады. Астарлы мағынасы — кез келген іс пен келіспеушілік ретімен, сабырмен және дұрыс шешім арқылы тынады. Асығыс әрекет пен өзара тартыс мәселені ушықтырады, ал ақылға жүгіну тыныштық әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш» — елдің тіршілігі, тұрмысы, қозғалысы; «көкорай» — құтты қоныс, берекелі мекеннің белгісі. Ал «дау» — адамдар арасындағы кикілжің, түсінбеушілік. «Төреші» — жай ғана адам емес, әділ би, таразысы тең, шындықты айыра білетін ақыл иесі. Яғни халық қоныс тұрақтылығы мен дау шешімін бір ұғымға жақындатып, екеуінің де тыныштыққа жеткізер дұрыс арнасы бар екенін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті: жұмыс орнындағы дау, отбасындағы келіспеушілік, көршілер арасындағы түсінбеушілік көбіне ашумен емес, бейтарап адам арқылы шешілсе, нәтиже жақсы болады. Мысалы, екі қызметкер бір мәселе үшін дауласып қалса, басшыны немесе HR маманын араластырып, жағдайды әділ талқылау — мақалдың өмірдегі көрінісі.
Kókoraıǵa qonǵany,
Daýdyń baısal tapqany,
Tóreshige barǵany.