Ханда қырық кісінің ақылы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ханның, яғни ел басқарып отырған адамның, қарапайым кісіден гөрі кеңірек ойлайтынын білдіреді. «Қырық кісінің ақылы» дегені — бір адамның басында көп адамның тәжірибесі, ойы, кеңесі жиналуы керек деген астар. Яғни басшы ел ісін жеке көңілмен емес, көпті тыңдап, байыппен шешуі тиіс. Мақал ханға ақылдың, парасаттың, жауапкершіліктің қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қырық» саны тура сан емес, көптікті білдіретін бейнелі сөз. Ал «ақыл» — тек білім емес, көрегендік, сабыр, ел қамын ойлау деген ұғым. «Хан» образы билік иесін ғана емес, жалпы басшылық ететін адамды танытады. Сондықтан бұл тіркес басшының ойы көпшілік мүддесіне қызмет етуі керегін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды әкім, директор, бөлім басшысы сияқты жетекшілерге қатысты айтуға болады. Мысалы, мектеп директоры маңызды шешім шығарғанда мұғалімдердің, ата-аналардың пікірін тыңдап барып әрекет етсе, «Ханда қырық кісінің ақылы бар» деген ой дәл келеді.