Ақылды мен ақымақ туралы — 6-бет 1532
Сұрыптау:
Аңғал қашқанға да, қуғанга да серік.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аңғал, яғни аңқау не байқамайтын адам қашқанға да, қуғанға да ілесіп кете…
Аңғырт бөрі қой үркітеді,
Аңғал ұры қолға түседі.
Аңғал ұры қолға түседі.
Негізгі мағынасы Аңғырт бөрі қойды үркітіп қана жібереді, аңғал ұры қолға түседі дейді. Мақал кез келген істе…
Аңқау азаптан құтылмайды,
Алаңғасар мазақтан құтылмайды.
Алаңғасар мазақтан құтылмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аңқаулық пен алаңғасарлықтың адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, аңқау адам…
Аңқау аңдамайды да, алаңдамайды да.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аңқау, яғни аңғарымсыз адам айналасындағы қауіпті де, маңыздыны да бірдей байқамайтынын…
Аңқау астындағы атын алты ай іздейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аңқау, яғни аңғырт адам өз астындағы атын да байқамай, жоғалтып алғандай…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Аңқау астыңа қарайды,
Арамза үстіңе қарайды.
Арамза үстіңе қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мінезін екі түрлі қырынан салыстырады. Аңқау адам көбіне өз жағдайын ғана ойлап…
Аңқау елге - арамза молда.
Негізгі мағынасы Ел аңқау, сенгіш болса, оны алдайтын арамза молда міндетті түрде табылады. Мақал алаяқтың өзімен қатар…
Арамзада ар болмайды,
Талғамсызда сән болмайды.
Талғамсызда сән болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арам, пасық адамда ар-ұят болмайды; талғамы жоқ кісіде көркемдік пен…
Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Негізгі мағынасы Арғымақ тұқымды аттың құлыны аз оттап, көп жусайды, хан мен төренің баласы аз сөйлеп, көп тыңдайды…
Арғымақ аттың құйрығы
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
әрі жібек, әрі қыл.
Ер жігіттің белгісі
әрі мырза, әрі құл.
Негізгі мағынасы Арғымақтың құйрығы бір мезгілде жібектей жұмсақ әрі жылтыр, қылдай қатты әрі берік. Мақал жігіттің…
Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Азуы алты қарыспын.
Негізгі мағынасы Арғын деген арыспын, азуы алты қарыспын деген ру мақтанышы: арғын — қазақтың ірі, күшті арысы, оның…
Арлану - ақылдың ісі.
Негізгі мағынасы Арлану — адамның өз ісіне, сөзіне, мінезіне сын көзбен қарап, ар-ұятты жоғары қоюы. Бұл мақал тура…
Арпа егіп, бидай алам деме.
Негізгі мағынасы «Арпа егіп, бидай алам деме» деген мақал адамның еңбегі мен нәтижесі өзара сәйкес болатынын білдіреді…
Арпа ішінде бір бидай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арпаның арасынан жалғыз бидайдың көрінуі. Астарлы мағынасы — көптің…
Арсыз бен санасыз күлкішіл.
Негізгі мағынасы Арсыз бен санасыз адам көбіне орынсыз күліп, әр нәрсеге жеңіл қарайды. Мұнда мақал тура мағынада «көп…
Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Көзі бар да, құлақ жоқ.
Негізгі мағынасы Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ соны…
Артық өнер бас бұзар.
Негізгі мағынасы Шектен тыс, орынсыз жұмсалған өнер адамды бәлеге душар етеді. Мұнда өнер жалпы жақсы қасиет ретінде…
Ар-ұят пен ақыл - мінез сауыты.
Негізгі мағынасы Сауыт жауынгерді жебе мен семсерден қорғағандай, ар-ұят пен ақыл адамның мінезін бұзылудан сақтайды…
Арық атанды жүк қартайтады,
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Семіз қойды май қартайтады,
Күйгелек адамды ой қартайтады.
Негізгі мағынасы Арық атанды ауыр жүк, семіз қойды артық май, ал күйгелек адамды ой қартайтады дейді. Мақал әр тіршілік…
Арық аттан аяғым артық.
Негізгі мағынасы «Арық аттан аяғым артық» деген мақалдың тура мағынасы — арық, әлсіз атқа мінгенше, жаяу жүргеннің өзі…
Арық деген жаман тай,
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Негізгі мағынасы Көктемде арық, сүйкімсіз көрінген тай жаздың шөбін жеп, семіріп, өсіп, күзге қарай мінуге жарайтын…
Арықтың сорпасында дәм болмайды,
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Ақымақтың сөзінде мән болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арықтың сорпасы нәрсіз, дәмсіз болады. Астарлы мағынасы — ақылы кем, ойы…
Арымақ, семірмек ойдан.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Негізгі мағынасы Адамның арығы да, семіруі де ойдан, яғни көңіл күйінен болады; ал ойсыздың бәрі паң, өркөкірек келеді…
Арын сатып ер болмас,
Ажарын сатып сері оңбас.
Ажарын сатып сері оңбас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз қадірін, намысын, арын жоғалтып, арзан пайдаға сатса, шын мәніндегі ер де, сері де…
Арыстан Айға шауып мерт болған.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның айға шауып, қолы жетпейтін нәрсеге ұмтылып, ақыры мерт болуы…
Арыстан асқынса, айға шабар,
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі шектен шығуды салыстырады. Арыстан — айбатты, күшті, қайратты…
Арыстан болсаң жау үшін,
Түлкідей болсын әдісің.
Түлкідей болсын әдісің.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға қайсар да батыл болуды, бірақ кез келген іске тек күшпен емес, ақылмен де кірісуді…
Арыстанға түлкі айласы жараспас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында: күшті, айбарлы арыстанға әлсіз түлкінің айласы жүрмейді дегенді білдіреді…
Арыстандай әлің болса,
Түлкідей айлаң болсын.
Түлкідей айлаң болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күш-қуат қана емес, ақыл мен айланы да қатар ұстау керек екенін меңзейді. Тура…
Арыстанның ойынынан түлкінің мойыны үзіледі.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстандай айбарлы, күшті жануардың ойынының өзі әлсіз аңға қауіп…
Асағысы келген,
Ұрттағанды ынсап етпейді.
Ұрттағанды ынсап етпейді.
Негізгі мағынасы Асау — көне тілде «жеу, тамақтану». Қарны ашып, тамақ жегісі келіп отырған адам бір ұрттам сусынға…
Асауға - тұсау.
Негізгі мағынасы Асауға — тұсау дейді: үйретілмеген, тентек нәрсеге шектеу керек. Мақал бетімен кеткен, тәртіп…
Асқақтасаң, асқаққа асыларсың,
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
Бәсең болсаң, бәйгеге қосыларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға мінезін де, орнын да біліп жүруді ескертеді. Тура мағынада: тым асқақтап, кеуде…
Асқанға аспан да аласа.
Негізгі мағынасы «Асқанға аспан да аласа» деген мақал адам шектен шықса, өзінен биік нәрсені де менсінбей, бәрін оңай…
Асқар тау алыстан көрінер.
Негізгі мағынасы Биік, асқақ тау жақын келгенде емес, алыстан айқын көрінеді: оның тұтас бейнесі, биіктігі қашықтықтан…
Аспандағы құсты ұятқа қалдырған - жердегі жем.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аспанда еркін ұшқан құстың жердегі жемге қызығып, соған түсуі мүмкін…
Ас тасыса, қатығы төгілер,
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Ашу тасыса, ақыл төгілер.
Негізгі мағынасы Қазандағы ас тасыса, оның қатығы, яғни ең нәрлі бөлігі төгіледі; ашу тасыса, ақыл төгіледі дейді. Адам…
Асығыс істеген жұмыс сәтті болмас,
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
Шала піскен тамақ тәтті болмас.
Негізгі мағынасы Асығып, жүре істелген жұмыс та, отта жетпей түсірілген тамақ та адамды қуантпайды: бірінің сапасы жоқ…
Асығыстық пен ашудан ақыл күңгірт тартады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам асығыс қимылдап, ашуға берілген кезде ақылдың дұрыс жұмыс істемейтінін білдіреді. Тура…
Асыққан қыз ерте кетсе де,
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Етек-жеңі жерге жетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал асығыстықтың адамды ұятқа қалдыратынын, істі шала орындауға жеткізетінін меңзейді. Тура…