Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.4K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Үш қайнаса да сорпасы қосылмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі нәрсенің бір қазанға да қайнаса, сорпасы араласпайтын, яғни мүлде үй...
Үлкеннің жолын кеспе,
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
Көрінбей қаласың.
Кішінің жолын кеспе,
Көмусіз қаласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкенге де, кішіге де құрмет көрсетуді үйретеді. Үлкеннің жолын кеспеу — сыйластық, әдеп,...
Екі жақсы қосылса,
Ай мен Күндей жарасар;
Екі жаман қосылса,
Ырылдасар, таласар.
Ай мен Күндей жарасар;
Екі жаман қосылса,
Ырылдасар, таласар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың мінезі мен сыйластығы біріккенде қарым-қатынас та көркем болатынын айтады. Екі...
Білемін деп мақтанба,
Сенен де білгіш табылар.
Сенен де білгіш табылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кішіпейіл болуға, өз білгеніне масаттанбауға үйретеді. Тура мағынасында: «Мен бәрі...
Аңқау елге - арамза молда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, білімді не беделді болып көрінген адамның аңқау, сенгіш елді алдап кетуі...
Айдағаны - бес ешкі,
ЬІсқырығы жер жарады.
ЬІсқырығы жер жарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сай келмейтінін әжуалайды. Тура мағынада: айдап жүргені бар болған...
Дәлелсіз сөз -
соққан жел, ұшқан тозаң.
соққан жел, ұшқан тозаң.
**Негізгі мағынасы** Дәлелсіз айтылған сөздің салмағы жоқ, ол жел сияқты ұйытқып, тез тарап кетеді де, артында нақты із...
Көп шуылдақ не табар,
Билемесе бір кемел.
Билемесе бір кемел.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп даурығып, бос шу шығару адамның ісін ілгері бастырмайтынын айтады. Ауызбен көп сөйлеп...
Ойлай берсең дана боларсың,
Ойнай берсең бала боларсың.
Ойнай берсең бала боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында ой мен әрекеттің орнын салыстырады. Көп ойлану, толғану, себеп-салда...
Ұқсамасаң тумағыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне ұқсамайтын, мінезі, ойы, ісі сәйкес келмейтін адамды «тумағ...
Әркімдікі өзіне,
Ай көрінер көзіне.
Ай көрінер көзіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адам өзіне жақын, өзіне тиімді, өзіне ұнайтын нәрсені дұрыс деп қабылдайтынын білдіред...
Ақылды қателессе,
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
Басынан көреді.
Ақымақ қателессе,
Досынан көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам қателескенде өз қатесін өзі байқап, оның салдарын өзі көтеретінін білдіреді....
Алтыннан қымбат сөз айтсаң,
Ақымақ құлақ аспайды.
Ақымақ құлақ аспайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ең бағалы сөзді айтсаң да, ақылы кем, түсінігі таяз адам оны тыңдамайд...
Соқыр атқа қотыр ат үйір.
**Негізгі мағынасы** «Соқыр атқа қотыр ат үйір» деген мақалдың тура мағынасы — кемістігі бар, әлсіз екі аттың бір-бірін...
Жақсыға қылған жақсылық
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
Өмірінде тозбайды.
Жаманға қылған жақсылық
Бір күнгідей болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған ісі, әсіресе жақсылықтың кімге жасалғанына байланысты бағаланатынын айтад...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.