«Арпа ішінде бір бидай.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Арпа ішінде бір бидай» деген мақалдың тура мағынасы — арпаның арасынан жалғыз бидайдың көрінуі. Астарлы мағынасы — көптің ішінен бір ғана асыл, озық, бағалы адам не нәрсенің дараланып шығуы. Кейде бір ортада сапасы төмен, қарапайым нәрселер көп болып, олардың арасынан шынайы құндысы бірден көзге түсетінін білдіреді. Сол сияқты, көп адамның ішінде ақылы, білігі, мінезі немесе қадірі жағынан ерекшеленетін жан да болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арпа» — саны көп, бірақ құны төменірек, қарапайым нәрсені бейнелейді. Ал «бір бидай» — сапалы, таңдаулы, бағалы дүниенің символы. Қазақ танымында бидай — ырыс пен берекенің белгісі, ал арпа — мал азығы ретінде көбірек ұғынылады. Сондықтан бұл образ біркелкі көпшіліктің ішінде бағалы, таза, таңдаулы нәрсенің айқын көрінуін әсерлі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал дарынды, білімді не еңбекқор адамның көптің арасынан суырылып шығуын сипаттауға қолданылады. Мысалы, бір сыныпта оқушылардың көбі орташа нәтиже көрсеткенде, бір оқушы үздік оқып, олимпиада жеңімпазы болса, оны «арпа ішінде бір бидай» деп айтуға болады.