Ақылды мен ақымақ туралы — 7-бет 1532
Сұрыптау:
Асықпаған арбамен қоян алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — асықпай жүрген арба да қоянды қуып жетіп, ұстап алады деген бейне…
Асыл арытпайды,
Жасық жарытпайды.
Жасық жарытпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сапасына қарай бағалау керегін айтады. Асыл — таза, текті, нағыз құнды нәрсе; ол өз…
Асылды егеу алмас.
Негізгі мағынасы «Асылды егеу алмас» деген мақалдың тура мағынасы — асыл, қымбат, сапалы нәрсені егеу, қайрау арқылы…
Асылды зергер, ерді ер таниды.
Негізгі мағынасы Асыл тасты, алтын мен күмістің нағыз-жалғанын зергер ғана айыра алады; ердің де құнын басқа бір ер…
Асыл жаныса, өтеді,
Жасық жаныса, жасиды.
Жасық жаныса, жасиды.
Негізгі мағынасы Асыл зат жаныған сайын өткірленіп, сапасы арта түседі; ал жасық зат жаныған сайын мүжіліп, құны…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ата білсең, ақ қоян,
Сата білсең, сақтиян.
Сата білсең, сақтиян.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің атауын да, оны сатып пайда көру жолын да біл деген ой…
Ат аяған жерге қарайды,
Құс аяған көкке қарайды.
Құс аяған көкке қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ат аяғын абайлап басып, жердің ыңғайына қарай қозғалады, ал құс ұшқанда…
Ат жүйрігі айырады,
Тіл жүйрігі қайырады.
Тіл жүйрігі қайырады.
Негізгі мағынасы Жүйрік ат иесін қиын жағдайдан алып шығады: қуғыннан айырып әкетеді, бәйгеде топтан бөлініп озады. Ал…
Ат күйгелек болса, арық болар,
Ер күйгелек болса, кәріп болар.
Ер күйгелек болса, кәріп болар.
Негізгі мағынасы Күйгелек ат тыным таппай, жайылымда да, байлауда да мазасызданады, сондықтан жеген жем-шөбі бойына…
Атқа мінген кісінің тайға тақымы толмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: атқа мініп үйренген адамға тайдың үсті тар, ыңғайсыз көрінеді. Астарлы…
Атпен ойнаған тайдың арқасы кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атпен ойнаған тайдың арқасы қажалады, яғни әлсіз жанды орынсыз әурелеу…
Ат сатсаң, ауылыңмен ақылдас,
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Ауылың жоқ болса, бөркіңмен ақылдас.
Негізгі мағынасы Бұрын ат сату — шаруаның үлкен шешімі: жақсы ат — көлік те, байлық та, абырой да. Сондықтан мақал оны…
Аттыға тай мінсе де жарасады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: аты бар адамға тай міну де жарасады, яғни ол үшін тайға міну айып емес…
Атты жасқа сынат,
Жасты кәріге сынат.
Жасты кәріге сынат.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — атты таңдағанда оны жас жігітке ғана емес, жасқа да, тәжірибелі кәріге де…
Атты қойшы - ашулы қойшы.
Негізгі мағынасы Атты қойшы — ашулы қойшы дейді: атқа мінген қойшы жүрісі шапшаң, қимылы қатаң, малды қатты ұстайды…
Аттың бәрі тұлпар емес,
Құстың бәрі сұңқар емес.
Құстың бәрі сұңқар емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық ат бірдей жүйрік те, барлық құс бірдей қыран да емес. Астарлы…
Ат шабады, құс ұшады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр тіршілік иесінің өзіне ғана тән табиғи қабілеті бар екенін білдіреді. Тура мағынасында ат…
Аты - бал, ісі - сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, істеген әрекетіне қарап бағалау керек дегенді білдіреді. «Аты –…
Атың жаман болса,
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Арманың кетеді.
Алғаның жаман болса,
Мейманың кетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі серіктің, таңдаудың қадірін көрсетеді. «Атың жаман болса» дегені — мінсіз…
Атың шықпаса, жер өрте.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам аты шықпаса, елге танылмаса, тіпті жер өртеп болса да көзге түс…
Аузы алты қарыс.
Негізгі мағынасы «Аузы алты қарыс» деген мақал тура мағынасында адамның аузы өте үлкен екенін білдіргендей көрінеді…
Аузы көжедей қайнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің аузы көже секілді «қайнап тұр» деп бейнелейді. Астарлы мағынасы…
Аузымен астау шапқан,
Қолымен жаңқа жара алмас.
Қолымен жаңқа жара алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай көп сөйлеп, айғайлап, даурыққан адамның іс жүзінде шамасы келмейтінін білдіреді…
Аузымен құс тістеп.
Негізгі мағынасы «Аузымен құс тістеп» деген тіркес тура мағынасында адамның құсты тісімен ұстап алуы мүмкін емес екенін…
Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды.
Негізгі мағынасы Аузымен орақ орғанның белі ауырмайды деген мақал көп сөйлеу мен бос мақтанның еш қиындық әкелмейтінін…
Аузына ақ ит кіріп, қара ит шығады.
Негізгі мағынасы Бұл тұрақты тіркес аузына келгенді айтып, ұятсыз, балағат сөзбен боқтайтын, ашуланса тілін тыймайтын…
Аузына келгенді сөйлеу,
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, өзін ұстай білуге шақырады. «Аузына келгенді сөйлеу» — не болса…
Аузынан мәйегі түскен.
Негізгі мағынасы «Аузынан мәйегі түскен» деген тіркес сөзі өте жұғымды, мазмұны терең, айтқаны өтімді адамға қатысты…
Аузын ашса, көмекейі көрінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында адамның аузы ашылғанда көмейі көрінетіндей ашық, мөлдір бейнені елестетеді…
Ауру азайса, тәуіп ауырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ел ішіндегі науқас азайса, емші-тəуіптің жұмысы сирейді, табысы кемиді…
Ауруға емші көп.
Негізгі мағынасы Біреу ауырып қалса, айналасындағының бәрі емші бола қалады: біреуі шөп қайнатуды, біреуі ыстық сорпа…
Ауру шықпаған жаннан дәмелі,
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
Жалқау бітпеген малдан дәмелі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам баласының өмірден үміт күтетінін, бірақ ол үміттің негізсіз болмауы керегін айтады…
Аусардың қызықпайтыны жоқ.
Негізгі мағынасы Аусар адам бір іске де, бір сөзге де, бір көрініске де тез қызығып, әр нәрсеге аңғарымсыз тартыла…
Ауыз өзімдікі деп сөйлей берме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзге абай болуға шақырады. Тура мағынасында, ауыз өзінікі болғанымен, әр сөздің…
Ауызына сөз тұрмастың,
Бір жерде өзі тұрмас.
Бір жерде өзі тұрмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал аузына ие болмай, орынсыз сөйлей беретін, сөзіне тоқтамайтын адам тұрақсыз келеді дегенді…
Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қиын істен қашып, барынша жеңіл жолды іздейтінін білдіреді. Тура мағынасында ауыр…
Ауыр жол атанды сынайды,
Ауыр іс адамды сынайды.
Ауыр іс адамды сынайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ, ауыр жолға түскенде аттың шыдамдылығы мен күш-қуаты байқалады, ал…
Ашамай нарға жарасар,
Ақ түйе барға жарасар.
Ақ түйе барға жарасар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жас түйеге арналған ашамай мен ақ түйе өзіне лайық иесіне, жағдайы бар…
Аш кісі май таңдамас,
Кәрі қыз бай таңдамас.
Кәрі қыз бай таңдамас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның мұқтаждық пен тапшылық жағдайында талғампаз бола алмайтынын білдіреді. Аш адам…
Аш отырып, ас таңдайды,
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Жаяу отырып, ат таңдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қолы қысқа, жағдайы келіспей тұрса да, бәрібір қалауы көп болатынын меңзейді. Тура…