Аңқау азаптан құтылмайды,
Алаңғасар мазақтан құтылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал аңқаулық пен алаңғасарлықтың адамға зиян екенін ескертеді. Тура мағынасында, аңқау адам басына түскен қиындықтан оңай құтыла алмайды, өйткені ол сақ, ойлы болмайды. Астарлы мағынасында, көп ойланып, алдын ала қамданбайтын, айналасындағыны аңғармайтын кісі өмірде жиі қателеседі, сол қателіктің салдарынан азап шегеді. Ал алаңғасар адам да ұқыпсыздығы, шашыраңқылығы үшін ел алдында күлкіге қалады, мазаққа ұшырайды. Мақал адамды сергек болуға, сөз бен ісіне жауапкершілікпен қарауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «азап» — тек дене қиналысы емес, қателіктің, салғырттықтың кесірінен туған қиын жағдайдың бейнесі. «Мазақ» — жұрттың күлкісі, абыройдан айырылу дегенді білдіреді. Аңқау мен алаңғасар екі түрлі мінез сияқты көрінгенімен, екеуіне ортақ қасиет — ойсыздық. Бірі сақсыздықтан, бірі шашыраңқылықтан ұтылады. Осы арқылы халық ойдың жинақылығы мен зеректікті жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, құжатты тексермей қол қойсаң, кейін қателік шығып, үлкен шығынға ұрынуың мүмкін. Ал тапсырманы ұмытшақтықпен, немқұрайдылықпен орындасаң, әріптестеріңнің алдында ұятқа қаласың. Сондықтан кез келген іске байыппен қарап, сақ әрі жинақы болған дұрыс.
Alańǵasar mazaqtan qutylmaıdy.