Арғын деген арыспын,
Азуы алты қарыспын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл жолдарда адам өз руының, тегінің намысын көтеріп, күш-қайратын, қайсар мінезін танытып тұр. Тура мағынасында «Арғын» руынан шыққанын айтады, ал астарлы мағынасында мені оңай адам деп ойлама, менің даусым да, беделім де, айбатым да бар деген сенімді білдіреді. Мұнда өзіне деген биік баға, рухани қуат және қарсы алдында тайсалмайтын мінез сезіледі.
Образдар мен теңеулер
«Арыспын» деген сөз — арыстандай айбатты, батыл, алымды деген бейне. «Азуы алты қарыспын» — өте өткір, қайратты, тіпті қаһарлы адамды суреттейтін әсірелеу. «Азуы» тістің ғана белгісі емес, ердің қайраты мен мінезінің нышаны. «Алты қарыс» деген өлшем нақты саннан гөрі күштің молдығын, айбаттың зорлығын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал-өлеңді өз қадірін білетін, намысты, батыл адамды сипаттағанда қолдануға болады. Мысалы, біреу әділетсіз сөзге тоқтамай, өз пікірін нық айтып, шегінбей қорғайды. Сонда жұрт оны «Арғын деген арыспын, азуы алты қарыспын» дегенге сай мінез көрсетті деп бағалайды.
Azýy alty qaryspyn.