Арсыз бен санасыз күлкішіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Арсыз бен санасыз адам көбіне орынсыз күліп, әр нәрсеге жеңіл қарайды. Мұнда мақал тура мағынада «көп күлу» емес, астарлы түрде ойсыздық, тәрбиесіздік, ұяттан жұрдай болу бейнеленеді. Яғни ар-намысы әлсіз, ақыл-парасаты таяз адам сөздің салмағын, істің жауапкершілігін сезінбей, күлкімен бәрін жасыруға тырысады.
Образдар мен теңеулер
«Күлкішіл» деген сөз адамның мінезін әшкерелейтін образ ретінде берілген. Күлкі мұнда қуаныштың белгісі емес, керісінше жеңілтектік пен ішкі бос күйдің ишарасы. Ар мен сана қатар аталуы бекер емес: ар — адамның ұяты, сана — оның ойлылығы. Осы екеуі кем болса, адамның қылығы да салмақсыз көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де мәнін жоғалтқан жоқ. Әсіресе әлеуметтік желіде не ортада кейбір адам бәріне орынсыз күліп, маңызды нәрсені келемежге айналдырады. Мысалы, біреу сабақта не жиналыста мәселені байыппен тыңдамай, бәріне күле берсе, оны жұрт «арсыз бен санасыз күлкішіл» деп бағалауы мүмкін. Мақал адамды орынсыз күлкіден сақтандырып, байсалдылыққа шақырады.