Арғымақ аттың баласы,
Аз оттап, көп жусайды.
Хан, төренің баласы,
Аз сөйлеп, көп тыңдайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға да, арғымақтың баласына да бір ортақ қасиетті меңзейді: тектілік дабырамен емес, сабырмен, ұстамдылықпен көрінеді. Арғымақтың төлі аз оттап, көп жусайтыны — оның ширақ, төзімді, күтімді қажет ететін жүйрік болмысына ишара. Сол сияқты хан, төренің баласы аз сөйлеп, көп тыңдайды дегені — текті адамның артық сөзге салынбай, байыппен ойлап, өзгені тыңдай білетінін білдіреді. Яғни шын мәніндегі тәрбие мен асыл мінез сөз көптігінде емес, байсалдылықта.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «арғымақ ат» — жүйрік, жарасымды, бағалы жылқының бейнесі. Ол тек мал емес, елдік пен серіктестік символы. «Аз оттау, көп жусау» — қомағайлықтан аулақ, тыныштық пен жинақылықтың белгісі. Ал «хан, төренің баласы» — тектілік, әдеп, жауапкершілік ұғымын білдіреді. «Аз сөйлеп, көп тыңдау» — ақылдылық пен мәдениеттің белгісі, өйткені көп тыңдаған адам көп үйренеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де орынды. Мысалы, жұмыс жиналысында тәжірибелі адам бірден көп сөйлемей, алдымен басқаларды тыңдап, содан кейін нақты пікір айтса, оның сөзі салмақтырақ болады. Осы арқылы мақал сабырлы болуға, ойлануға, тыңдай білуге тәрбиелейді.
Az ottap, kóp jýsaıdy.
Han, tóreniń balasy,
Az sóılep, kóp tyńdaıdy.