Арымақ, семірмек ойдан.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Адамның арықтап, семіруі тек дене күйіне ғана емес, ең алдымен ой-санасына байланысты деген терең астар бар. Ақылы толған, ойы жүйелі адам сабырлы, өзін тежей алады, өмірді байыппен өткізеді. Ал ойланбайтын, ішкі мәдениеті әлсіз адам көбіне өз-өзіне тым сеніп, өркөкірек болып келеді. Мұнда мақал адамға сыртқы келбеттен бұрын ойдың тазалығы мен парасаттың қажет екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Арымақ, семірмек» деген сөздер тура мағынасында тәннің күйін білдірсе, астарында адамның рухани халін, мінезінің толысуын аңғартады. «Ой» — ішкі дүниенің, ақылдың өлшемі. «Өркөкірек» сөзі өзгені менсінбейтін, өзін жоғары қоятын адамды бейнелейді. Яғни ойсыздық адамның кеудемсоқ, дарақы болуына жол ашады деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде аз ғана жетістікке жетіп, басқаларды төмен санайтын адам туралы айтуға болады. Ал шын мәнінде, білімін үздіксіз толықтырып, ойлануға, өзін тәрбиелеуге мән берген адам сабырлы әрі қарапайым болады.
Oısyzdyń bári órkókirek.