Аңқау астыңа қарайды,
Арамза үстіңе қарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мінезін екі түрлі қырынан салыстырады. Аңқау адам көбіне өз жағдайын ғана ойлап, төменге, яғни өзіне тікелей тиетін нәрсеге қарап жүреді. Ал арамза адам жоғарыны, өзінен үстем тұрғанды аңдап, пайда табудың, айласын асырудың жолын іздейді. Астарлы мағынасы — аңқаулық пен арамзалықтың екеуі де дұрыс жол емес: біріншісі адамды қорғансыз етеді, екіншісі өзгеге зиян келтіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «астыңа қарау» — қарапайым, алаңсыз, кейде аңғарсыз қалуды білдіреді. «Үстіңе қарау» — төңіректі шолып, өз мүддесін ғана көздеу, бақылау мен есепке үйір болу деген ишара. Яғни төмен қараған адам өмірдің ұсақ-түйегіне байланып, ал жоғары қараған арамза өз пайдасын аңдып, өзгеге қиянат жасауға бейім суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, жұмыста аңғал қызметкер құжаттың ұсақ жерін тексермей, алданып қалса, айлакер адам сол олқылықты пайдаланып, өз пайдасына шешіп жіберуі мүмкін. Сондықтан мақал адамды әрі сергек болуға, әрі адалдықтан таймауға үндейді.
Aramza ústińe qaraıdy.