Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.6K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Қара суды теріс ағызған.
**Негізгі мағынасы** «Қара суды теріс ағызған» деген мақал бір істі әдеттегі жолынан бөлек, дұрыс емес бағытқа бұруды б...
Көрмес түйені де көрмес.
**Негізгі мағынасы** Көрмес түйені де көрмес — адам айналасындағыны дұрыс байқамаса, ең үлкен, ең анық нәрсені де аңғарм...
Кәрі қасқыр қақпанға түспейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі қасқыр қақпанға түспейді деген мақалдың тура мағынасы — көпті көрген, айла-тәсілді жақсы біле...
Оқалақ тиген танадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсеге орынсыз еліріп, шамадан тыс қозып, тынышсызданып кететін адамды меңзейді. Тур...
Ақыл - жас ұланнан,
Жүйрік - тай, құнаннан.
Жүйрік - тай, құнаннан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақыл-ой, зерделілік жас ұланнан көрінеді, ал жүйріктік тай мен құнаннан...
Ақыл жасқа қарамайды, басқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың жасы кішіге де, үлкенге де бірдей қона алатынын білдіреді. Адамның бағасы жасымен...
Темір сырын отта танытады,
Адам сырын жоқта танытады.
Адам сырын жоқта танытады.
**Негізгі мағынасы** Темірдің шын сапасы мен беріктігі отқа салғанда білінетіні сияқты, адамның да шын мінезі, төзімі, і...
Ашу шабыстырады,
Ақыл табыстырады.
Ақыл табыстырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашуға ерік берген адам дауға, жанжалға, асығыс іске ұрынып кететінін, ал ақылға жүгінген...
Ай жарық, қоян арық.
**Негізгі мағынасы** «Ай жарық, қоян арық» деген мақал сырттай қарағанда түннің ай жарықты болғанын, қоянның азып-жүдеп...
Ақылды адам ақымақтан да бірдеме үйренеді
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам өзінен төмен көрінген адамның өзінен де пайдалы бір нәрсе үйрене алады. Бұл мақалдың ту...
Көп жасаған білмейді,
Көп көрген біледі.
Көп көрген біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы ұзақ болған адамның бәрін бірдей біле бермейтіні, ал өмірде көп н...
Ханмын деп аспа,
Баймын деп таспа.
Баймын деп таспа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мансапқа, байлыққа мастанбауды ескертеді. «Ханмын деп аспа» дегені — билікке, атақ...
Біреудің бойы аласа,
Біреудің ойы аласа.
Біреудің ойы аласа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы келбетіне қарап бағаламау керек екенін айтады. Бір адамның бойы қысқа болуы...
Бақсам, бақа екен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарадым, бақа екен. Астарлы мағынасы — сырттай әдемі, қызық не пайдалы...
Болмас адам қырық бесінде жас болар,
Болар адам он бесінде бас болар.
Болар адам он бесінде бас болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам болмысы жасқа емес, ақылына, мінезіне, іскерлігіне байланысты екенін айтады. Тура ма...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.