«Екі желеу, бір сылтау.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бір істен жалтару үшін бір емес, бірнеше сылтау тауып, өзін ақтауға тырысатынын білдіреді. Тура мағынасында «екі желеу» мен «бір сылтау» — істі атқармауға жамылып айтылған дәлел сияқты көрінгенімен, астарында жауапкершіліктен қашу жатыр. Халық мұндай мінезді құптамайды, өйткені шын адам сылтау іздемей, істің жолын табады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «желеу» сөзі — сырттай орынды көрінетін, бірақ шын мәнінде істен бас тартуға арналған уәж. «Бір сылтау» — соның түпкі мақсаты, яғни жалқаулықты немесе немқұрайлылықты жасыру. Екі желеудің айтылуы адамның сөзді көбейтіп, өзін әртүрлі себеппен қорғауға тырысатынын аңғартады. Бұл — мінездің әлсіздігін бейнелейтін жинақы образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне оқу, жұмыс, үй шаруасы сияқты міндеттерден жалтарған адамға айтылады. Мысалы, қызметкер тапсырманы кешіктіріп, «интернет істемеді», «уақытым жетпеді» деп екі-үш себеп айтса, оған осы мақал сай келеді. Мұнда негізгі ой — сылтау көбейген сайын, адамның жауапкершілігі аз көрінеді.