«Екі желеу, бір сылтау.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам бір істен жалтару үшін бір емес, бірнеше сылтау тауып, өзін ақтауға тырысатынын білдіреді. Тура мағынасында «екі желеу» мен «бір сылтау» — істі атқармауға жамылып айтылған дәлел сияқты көрінгенімен, астарында жауапкершіліктен қашу жатыр. Халық мұндай мінезді құптамайды, өйткені шын адам сылтау іздемей, істің жолын табады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «желеу» сөзі — сырттай орынды көрінетін, бірақ шын мәнінде істен бас тартуға арналған уәж. «Бір сылтау» — соның түпкі мақсаты, яғни жалқаулықты немесе немқұрайлылықты жасыру. Екі желеудің айтылуы адамның сөзді көбейтіп, өзін әртүрлі себеппен қорғауға тырысатынын аңғартады. Бұл — мінездің әлсіздігін бейнелейтін жинақы образ.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазір бұл мақал көбіне оқу, жұмыс, үй шаруасы сияқты міндеттерден жалтарған адамға айтылады. Мысалы, қызметкер тапсырманы кешіктіріп, «интернет істемеді», «уақытым жетпеді» деп екі-үш себеп айтса, оған осы мақал сай келеді. Мұнда негізгі ой — сылтау көбейген сайын, адамның жауапкершілігі аз көрінеді.