Ақылды мен ақымақ туралы — 12-бет 1532
Сұрыптау:
Бір тойда екі жар жоқ.
Негізгі мағынасы Бір тойда екі жар, екі қалыңдық болмайды дейді: үйлену тойы — бір жұптың қуанышы, тойдың құрметі де…
Бір түлкі жеті бөріні алдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал айлакер, ақылды, тапқыр адам кейде күші басым қарсыласын да сөзбен не амалмен жеңе алатынын…
Бір ұрты май,
Бір ұрты қан.
Бір ұрты қан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам мінезінің екіұштылығын білдіреді: бір жағында жұмсақ, пайдалы, кеңпейіл көрінсе, екінші…
Бітер істің басына,
Жақсы келер қасына.
Жақсы келер қасына.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қандай да бір істің сәтті аяқталуына дұрыс адам, яғни жақсы ниетті, ақылды, ісмер кісі керек…
Біткен іске сыншы көп,
Піскен асқа жеуші көп.
Піскен асқа жеуші көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: дайын болған іске қараушы да, бағалаушы да көп болады; ал дайын асты жеуші…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бой жетпеген жерге ой жетеді.
Негізгі мағынасы Адамның денесі жете алмайтын жерге ойы жетеді дейді. Мақал ақыл мен қиялдың күшін айтады: адам алыс…
Бойыңдай бой табылғанмен,
Ойындай ой табылмайды.
Ойындай ой табылмайды.
Негізгі мағынасы Бойыңдай адам табылуы мүмкін, бірақ ойыңдай ой табылмайды дейді. Мақал әр адамның ойы қайталанбас…
Бойың қысқа болса, түйеге мін,
Бойың ұзын болса, есекке мін.
Бойың ұзын болса, есекке мін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда адамның бойына қарай мінетін көлікті айтып тұрғандай көрінеді. Бірақ…
Боқшасында боғы жоқ,
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
Қызының атын Маржанбике қойыпты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай сән көрсетіп, іші бос адамды әжуалайды. Тура мағынасында: боқшасында ештеңесі жоқ…
Болат біз қап түбінде жатпас.
Негізгі мағынасы Болат біз қап түбінде жатпайды дейді: өткір бізді қаптың түбіне салсаң да, ол қапты тесіп, сыртқа…
Болат бүгілмес, шорт сынар.
Негізгі мағынасы Болат бүгілмейді, шорт сынады дейді. Мақал берік мінезді адамның ешкімге бас имейтінін, бірақ шектен…
Болат егеуге келсе де, илеуге келмейді.
Негізгі мағынасы Болат егеуге келсе де, илеуге келмейді дейді: оны егеумен өңдеп, өткірлеуге болады, бірақ қамырдай…
Болат қынға тоқтайды,
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
Тентек көпке тоқтайды,
Жомарт жоққа тоқтайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үш түрлі мінезді салыстырып, әрқайсысының өз тежегіші болатынын айтады. Болат қынға…
Болған іске болаттай бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды болған жағдайға байсалдылықпен қарап, сабыр сақтауға үндейді. Бір істі өзгерту мүмкін…
Болған кісі «болдым» демес,
«Болдым» десе, оңғаны емес.
«Болдым» десе, оңғаны емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — шын мәнінде кемеліне келген, парасатты адам өз-өзін асыра мақтап, «мен…
«Болдым» дегеннің,
Қара жер түбіріне жетеді.
«Жетістім» дегеннің,
Кедейлік сіңіріне жетеді.
Қара жер түбіріне жетеді.
«Жетістім» дегеннің,
Кедейлік сіңіріне жетеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға «болдым, толдым» деп өзіне тым сеніп, тоқмейілсуге болмайтынын ескертеді. Тура…
Болмас адам қырық бесінде жас болар,
Болар адам он бесінде бас болар.
Болар адам он бесінде бас болар.
Негізгі мағынасы Болмайтын адам қырық беске келсе де өзін әлі жаспын деп, жауапкершіліктен қашады, ал болатын адам он…
Болмасаң да ұқсап бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бойында бір қасиет болмаса да, соған ұқсауға, сол деңгейге жетуге тырысу керегін…
Боранды күні боқ құтырады,
Бала мен ит құтырады.
Бала мен ит құтырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — боранды, жайсыз күні далада мазасыздық күшейіп, бала мен иттің…
Борсықты ұр тұмсықтан,
Тез өледі шымшықтан.
Тез өледі шымшықтан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда бір істің нәтижесін асыра айтып тұрғандай көрінеді. Тура мағынасы: борсық…
Бос сөз тындағанша,
Енем баласының қойнына барып жатпаймын ба?!
Енем баласының қойнына барып жатпаймын ба?!
Негізгі мағынасы Бұл мақал артық, пайдасыз сөзге ермеуді, бос дауға уақыт жоғалтпауды меңзейді. Адамға шын қажет нәрсе…
Ботаның көзіндей, шешеннің сөзіндей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің өте сирек, өте көркем әрі бағалы екенін білдіреді. Тура мағынасында ботаның…
«Бояушы, бояушы» дегенге сақалын бояйды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сыртқы жұрттың сөзіне соқыр еріп, орынсыз еліктей берудің зиянын айтады. Біреу…
Бөле берік емес,
Итмұрын өрік емес.
Итмұрын өрік емес.
Негізгі мағынасы Итмұрын сырттай жеміс сияқты көрінгенімен, өріктей тәтті, етті емес; бөле де туыс болғанымен, берік…
Бөрі баласын асырағанмен ит болмас.
Негізгі мағынасы Қасқырдың күшігін үйге әкеліп, иттің қасында асырап-бағсаң да, ол ит болмайды: өскен соң бәрібір…
Бөрік тастап бөріден құтыла алмассың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: басыңдағы бөрікті шешіп тастау арқылы бөріден құтылу мүмкін емес. Астарлы…
Буаз бие сүзеген сиырды мүйізінен таниды.
Негізгі мағынасы Буаз бие ішіндегі құлынын сақтайды: қораға кірсе де, суатқа барса да, мүйізін шошайтып тұрған сүзеген…
Бурадан пішкен азбанға,
Буыршын басып шөге алмас.
Буыршын басып шөге алмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бурадан пішілген азбанның, яғни табиғаты өзгергенімен, әлі де ірі әрі…
Бура құтырса, тайлақпен ойнайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бура ашуланып, құтырса, өзімен тең емес тайлаққа шауып, сонымен алысады…
Буынсыз жерге пышақ ұрма.
Негізгі мағынасы Буынсыз жерге пышақ ұрма дегеніміз — орынсыз іске араласпа, дәл келмейтін жерден күш жұмсама…
Буыршынды бура бұзар,
Пәйкелді бұғы бұзар.
Пәйкелді бұғы бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — буыршынды, яғни шүйгін жерге үйренген, семіз әрі күйлі бураны да бұза…
Бүгін қасқа, ертең басқа.
Негізгі мағынасы «Бүгін қасқа, ертең басқа» — адамның бүгінгі күйі, беделі, сәті немесе жағдайы ертең өзгеріп кетуі…
Бүк түссе де менікі, .
Шік түссе де менікі.
Шік түссе де менікі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашкөз, қызғаншақ адамның мінезін әшкерелейді. Тура мағынада бір нәрсе бүктеліп қалса да…
Бүлдіру оңай, түзету қиын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені бұзып, бүлдіріп тастау оп-оңай, ал оны қайта жөндеп, бұрынғы…
Бұғаудан шошынған асау,
Қамытқа басын сұқпайды.
Қамытқа басын сұқпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұғауға, яғни шідер мен еркіндікті шектейтін құралға қорыққан асау жылқы…
Бұзаудың жүгіргені сабанханаға дейін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұзау жүгіргенімен, ең ары кеткенде сабан жиналған жерге ғана барады…
Бұқаның малға сандығы жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бұқаның өзі бар болса да, ол малды санауға да, есептеуге де жарамайды…
Бұлбұл болып қырылдағанша,
Шымшық болып шырылда.
Шымшық болып шырылда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға өз шамасын біліп, табиғатына сай іс қылуды ескертеді. Тура мағынасында бұлбұлдың әсем…
Бұлбұлдан шешен құс жоқ,
Бармақтай-ақ қарасы.
Оқтан жылдам ажал жоқ,
Тырнақтай-ақ жарасы.
Бармақтай-ақ қарасы.
Оқтан жылдам ажал жоқ,
Тырнақтай-ақ жарасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сыртқы сұлулықтың да, қауіпті нәрсенің де шағын көрініп, бірақ әсері зор болатынын…
Бұл не қылған батпан құйрық,
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Тегіннен-тегін жатқан құйрық?
Негізгі мағынасы Бос жатқан, иесі жоқ дәу құйрықты көрген сақ кісі қуанудың орнына ойға қалады: мұндай олжа тегін…