Еріншекке жоқ сылтау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еріншек адам істің жөнін іздемей, өз міндетінен қашуға әрдайым бір себеп тауып алатынын білдіреді. Тура мағынасында — қол қусырып отырған адамға сылтау табу оңай. Астарлы мағынасында — жалқаулық адамның жауапкершілігін әлсіретіп, шын істі кейінге ысыруға үйретеді. Сондықтан еңбек етпеген жан өз кінәсін емес, сыртқы жағдайды айтып ақталуға бейім болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еріншек» — тек шаршаған адам емес, әрекеттен қашатын, ынтасы аз кісі. Ал «сылтау» — істі бастамауға немесе орындамауға айтылатын жасанды себеп. Қазақ танымында сылтау табу — мінездің әлсіздігі, ал іске кірісу — ердің ісі. Осы қысқа сөз арқылы халық жалқаулықтың адамды алға бастырмайтынын ұтымды көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал сабақты кешіктіріп, тапсырманы уақытында орындамай, кейін “уақытым болмады”, “интернет істемеді” деп ақталатындарға дәл келеді. Мысалы, студент курстық жұмысын ерте бастамай, соңғы күні “компьютерім бұзылды” деп сылтау айтса, осы мақал соған сай айтылады. Ол адамды жалқаулықтан арылып, істі дер кезінде бітіруге шақырады.