Екі иінін жұлып жеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Екі иінін жұлып жеген» деген мақал адамды өте ашкөз, сараң не өз пайдасын ғана ойлайтын кісіге қарата айтылады. Мұндағы тура мағынада бір нәрсені екі иінінен тартып, жұлқып жеу мүмкін емес, сондықтан бұл тіркес бейнелі сөз ретінде қолданылады. Астарлы мағынасы — өзімшілдік, тойымсыздық, қанағатсыздық. Мұндай адам барды бөлісуді білмей, ырыс-несібені ғана емес, айналасындағы адамдардың сабырын да «жұтып қояды» деген ишара бар.
Образдар мен теңеулер
«Екі иін» — адамның иығы, яғни дененің екі жағы. Ал «жұлып жеу» — аса дөрекі, ашқарақ қимылды білдіретін әсерлі образ. Осы тіркес адамның ішкі мінезін сыртқы қимыл арқылы әжуалап көрсетеді. Қазақ тілінде мұндай бейнелеу ашкөздікті, қомағайлықты немесе бір іске артық құмарлықты өткір жеткізу үшін қолданылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тойымсыз бизнес иесіне, үнемі өз үлесін ғана ойлайтын адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, ортақ жобаға қатысып, табысты әділ бөлмей, бәрін өзі алғысы келген кісіге: «Екі иінін жұлып жегендей болып отыр» деуге болады. Бұл сөз адамды қанағат пен әділдікке шақырады.