Екі рас бір өтірікке желім болады,
Екі өтірік бір расқа ірің болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шындық пен өтіріктің арақатынасын өте терең жеткізеді. Тура мағынасында екі ақиқат сөз бір өтірікті жасырып, оған «жабысып» тұрғандай көрінуі мүмкін. Бірақ астарлы мағынасы — өтірік қанша жерден шындықпен араластырылса да, бәрібір сенімсіз болып қалады. Ал шын сөзді аз да болса өтірікпен былғау оның қадірін түсіреді. Демек, адам сөзінде адал болып, өтірікке үйір болмауы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «желім» сөзі — бір нәрсені ұстап тұрғандай әсер беретін, бірақ уақытша байланысты білдіреді. Яғни шындық пен өтіріктің араласуы сырттай біріккендей көрінгенмен, іші бос деген ой бар. Ал «ірің» — жараның ішін улап, асқындыратын нәрсе. Бұл өтіріктің бір рет айтылса да, кейін көбейіп, сенімге жара салатынын бейнелейді. Сондықтан өтірік жақсы сөздің өзін бұзады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қазіргі өмірде адамдардың уәде, есеп, ақпарат айтқанында қолдануға болады. Мысалы, біреу жұмыс туралы құжатында екі дұрыс дерек жазып, бір жалған мәлімет қосса, ол құжатқа сенім төмендейді. Сол сияқты, әлеуметтік желідегі жаңалыққа да аздап өтірік араласса, оның шынайылығы күмән тудырады. Мақал адамды сөзге жауапты болуға шақырады.
Eki ótirik bir rasqa iriń bolady.