Екі мүйізі көк тіреген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Екі мүйізі көк тіреген» деген мақал тура мағынасында аса қуатты, айбарлы, басын биік ұстап тұрған жанды елестетеді. Астарлы мағынасы — өзіне сенімді, беделі бар, өр мінезді, намысты адамды сипаттау. Мұндай сөз көбіне қайраты тасып тұрған, ешкімге есесін жібермейтін, салмақты да тік мінезді кісіге қарата айтылады. Кейде мақтау реңкімен, кейде сәл мысқыл ретінде де қолданылуы мүмкін, яғни «менменсіп тұр», «кеудесін көтеріп жүр» деген ишара да береді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мүйіз» — күштің, қорғанның, айбынның белгісі. «Көк тіреген» тіркесі биіктік пен асқақтықты білдіреді. Екеуі қосылып, адам бойындағы өрлік, паңдық, зорлық мінез сияқты қасиеттерді бейнелейді. Халық тілінде мұндай образ малдың мүйізіндей тік, қайсар қалпы бар адамға ұқсату арқылы әсерлі айтылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл тіркес мінезі қатқыл, тәкаппар немесе өзін тым жоғары ұстайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер басқалармен ақылдаспай, өз білгенін ғана дұрыс көрсе, әріптестері оны «екі мүйізі көк тіреген» деп сипаттауы мүмкін. Яғни бұл сөз адамға жөнсіз паңданбауды ескерту қызметін де атқарады.