Елгезек екі айтқызбайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Елгезек екі айтқызбайды» деген мақал тез қимылдайтын, сөзді іліп әкететін, тапсырманы бір айтқанда-ақ түсініп орындайтын адамды мадақтайды. Тура мағынасында, мұндай жанға бір нәрсені қайта-қайта айтудың қажеті жоқ: ол аңғарымпаз, ширақ, ұқыпты болады. Астарлы мағынасы — ақылды, сергек, жауапкершілігі мол адамды көп сөйлемей-ақ ісінен тануға болады. Халық мұнда еңбекке де, тәртіпке де, тыңдай білуге де мән береді.
Образдар мен теңеулер
«Елгезек» сөзі адамның қимылы жылдам, ойы ұшқыр, мінезі пысық екенін білдіреді. «Екі айтқызбайды» деген тіркес — бір сөзбен түсініп, екінші рет ескерту күтпейтін адам бейнесі. Бұл жерде «айтқызу» — тапсырма беру, ақыл айту, ескерту жасау мағынасында қолданылған. Мақал адамның сыртқы шапшаңдығын ғана емес, ішкі ұқыптылығы мен зеректігін де көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда, отбасында жиі қолданылады. Мысалы, мұғалім бір оқушыға тапсырманы бір рет түсіндірсе, ол бірден орындап шықса, «мына бала елгезек екен» деп айтады. Бұл сөз адамды ынталандырып, ширақтық пен жауапкершілікті бағалауға үйретеді.