Екі жақсы қосылса,
Ай мен Күндей жарасар;
Екі жаман қосылса,
Ырылдасар, таласар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамдардың мінезі мен сыйластығы біріккенде қарым-қатынас та көркем болатынын айтады. Екі жақсы адам қосылса, олар бір-бірін түсініп, қолдап, жарасымды өмір сүреді. Ал екі жаман, мінезі ауыр, іштар немесе араз адамдар бас қосса, олардың арасы тез керісіп, дау-дамайға айналады. Яғни, адамның ішкі қасиеті ортақ тіршіліктің берекесін не бұзады, не көркейтеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «Ай мен Күндей» теңеуі — ең әсем, ең үйлесімді жұптың бейнесі. Ай мен Күн табиғатта қатар тұрғандай көрінбесе де, екеуі де әлемге жарық пен жылу береді, сондықтан бұл теңеу татулық пен үйлесімнің жоғары үлгісін білдіреді. Ал «ырылдасар, таласар» деген сөздер жанжалдасқан иттің дыбысына ұқсатып алынған. Бұл — жаман мінездің ұсақтыққа, күншілдікке, орынсыз тартысқа апаратынын көрсететін ащы астар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдардың жұмыс, достық немесе отбасы қатынасында қолдануға болады. Мысалы, бір үйде сабырлы, сыйлас екі адам тұрса, үйдің берекесі артады; ал бір-бірін тыңдамайтын, үнемі кінә артатын адамдар бірге істесе, ұрыс көбейеді. Сондықтан бұл мақал жақсы адаммен араласудың, өз мінезіңді түзеудің маңызын еске салады.
Aı men Kúndeı jarasar;
Eki jaman qosylsa,
Yryldasar, talasar.