Ақылды мен ақымақ туралы — 13-бет 1532
Сұрыптау:
Бұлт шығып, жаңбыр жаумай елді алдайды,
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Әйелдің айлакері ерді алдайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы белгіге алданып қалмауды ескертеді. Тура мағынасында: аспанда бұлт қоюланып, жаңбыр…
Бұралқы ит үріп жағады.
Негізгі мағынасы «Бұралқы ит үріп жағады» деген мақал сырттан келген, өз орнын таппаған немесе ел ішіне жат мінез…
Бұралқы мал мінуге жақсы,
Бұралқы сөз күлуге жақсы.
Бұралқы сөз күлуге жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: иесі жоқ, бұралқы жүрген малды уақытша мініп-түсуге болады, ал бұралқы…
Бұрын шыққан құлақтан
Кейін шыққан мүйіз артық.
Кейін шыққан мүйіз артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — малдың құлағы ерте көрінеді, ал кейін шығатын мүйіз одан биігірек, ірілеу…
Бұхарда боқ шоқыған ала қарға
Мұнда келіп жылқышы болыпты.
Мұнда келіп жылқышы болыпты.
Негізгі мағынасы Бұхарда қоқыс шоқып жүрген елеусіз ала қарға осында келіп, жылқышы болып алыпты. Мақал өз жерінде…
Күнде бір мақал
«Ақылды мен ақымақ туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Былшығын аламын деп,
Қылшығын алған.
Қылшығын алған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ашкөздігі мен асығыс әрекетінің зиянын көрсетеді. Бір нәрсенің ең жақсысын, ең көп…
Гауhардың қадірін соқыр қор қылады.
Негізгі мағынасы Гауһар — өте қымбат, таза тас. Бірақ оны көре алмайтын, танымайтын адам оның бағасын түсінбейді де…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Білімді, ақылды адаммен жақын болсаң, оның кеңесі мен білімі арқылы мақсатыңа жетесің. Зұлым, қатыгез…
Дабысына табысы сай.
Негізгі мағынасы Дабысына табысы сай дейді: адамның атағы, даңқы оның нақты табысымен, ісімен тең. Мұндай адам туралы…
Дананың ойы ортақ.
Негізгі мағынасы Дана адамның ойы бәріне ортақ болады дейді. Мақал данышпанның ақылы бір адамның меншігі емес, бүкіл…
Данышпаннан дәмелен.
Негізгі мағынасы Үміт артсаң, данышпаннан, ақылы толған кісіден күт дейді. Қиын сәтте адам кімнен көмек, кеңес…
Дария жанынан құдық қазба.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында дарияның дәл қасынан құдық қазудың қажетсіз екенін айтады: су бар жерде…
Дау арылмас, алтын шірімес.
Негізгі мағынасы Дау арылмас, алтын шірімес дейді: дау ешқашан толық таусылмайды, алтын ешқашан шірімейді. Адам бар…
Дауды да, жауды да ақыл жеңеді.
Негізгі мағынасы Дау — ел ішіндегі талас-тартыс, ал жау — сырттан төнген қауіп. Мақал екеуін де жеңетін бір күш бар…
Даукес түсінде дау көреді.
Негізгі мағынасы Даукес — дау-жанжалды жақсы көретін, кез келген істен талас шығаратын адам. Мақал оның ойы күндіз де…
Даурықпа сөз - дабыра мінез.
Негізгі мағынасы «Даурықпа сөз - дабыра мінез» деген мақал босқа көп сөйлеу, орынсыз айқай-шу, өзіне назар аудартуға…
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
Негізгі мағынасы Басыңда дау жоқ па, тыныш жүрсің бе? Онда біреуге кепіл бол — дау өзі келеді. Мақал мысқылмен…
Дәлдір тіліне сүйенеді,
Дана білігіне сүйенеді.
Дана білігіне сүйенеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тірегі мен сүйенері оның қабілетіне қарай болатынын білдіреді. Дәлдір, яғни…
Дәлелсіз сөз -
соққан жел, ұшқан тозаң.
соққан жел, ұшқан тозаң.
Негізгі мағынасы Дәлелсіз айтылған сөздің салмағы жоқ, ол жел сияқты ұйытқып, тез тарап кетеді де, артында нақты із…
Дәме көп те, дәрмен жоқ
Негізгі мағынасы Күтетіні, қалайтыны көп, бірақ соған жететін күші, мүмкіндігі жоқ адам туралы. Мақал қолынан…
Дәмі жоқ қауынның түйнегі көп.
Негізгі мағынасы Дәмі жоқ қауынның пәлегіне жеміс көп байланады: саны көп, бірақ біреуі де тәтті емес. Мақал сан мен…
Дәндеген қарсақ құлағымен ін қазады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам не жануар әдетке, ысылған дағдыға қатты үйренсе, өз ісін қолындағы бар мүмкіндігімен-ақ…
Диуананың ойында да бір нәрсе бар.
Негізгі мағынасы Диуананың, яғни ел кезген дәруіштің не біртүрлі көрінген адамның ойында да бір мән бар дейді. Мақал…
Ділгір, ділгірдің бәрі білгір.
Негізгі мағынасы Бір нәрсеге зәру, мұқтаж болған адам сол нәрсенің жолын тез үйренеді: мұқтаждық адамды білгір етеді…
Доғалбас, от басында жоғалмас.
Негізгі мағынасы «Доғалбас, от басында жоғалмас» деген мақалдың тура мағынасы — басы аса қатты, долы не өжет адам…
Дос іздедім, қармандым,
Тауып едім алдандым.
Тауып едім алдандым.
Негізгі мағынасы Дос іздеп, жан-жаққа қармандым, ақыры тауып едім, бірақ алданып қалдым — деп мұңаятын адамның сөзі…
Досы көпті жау алмайды,
Ақылы көпті дау алмайды.
Ақылы көпті дау алмайды.
Негізгі мағынасы Досы көп адамды жау ала алмайды, ақылы мол адамды дау жеңе алмайды дейді. Мақал адамды қорғайтын екі…
Досым көп деп мақтанба,
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Малым көп деп мақтанба,
Білгішсініп сұқтанба,
Бәріңнен де зор бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күпірленбе, астамсынба, өзіңді өзгеден жоғары қойма деген ой айтады. Досың көп болса…
Досың аз, дұшпаның көп болса,
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
жер боларсың.
Ақылың аз, ашуың көп болса,
қор боларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сақтық пен ақылды болуды ескертеді. Досы аз, дұшпаны көп адам көп жағдайда қорғансыз…
Досыңнан түйе сұра,
Қорыққанынан бие береді.
Қорыққанынан бие береді.
Негізгі мағынасы Досыңнан түйе сұрасаң, ол түйені бермеуі мүмкін, бірақ мүлдем бос қайтаруға ұялып, ең болмаса бие…
Досыңның пышағымен мүйіз кес,
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Дұшпанның пышағымен киіз кес.
Негізгі мағынасы Мүйіз — қатты, оны кесу пышақтың жүзін мұқалтады; киіз — жұмсақ, кесуге оңай. Мақал досыңның пышағымен…
Досың ұрса , аңқылда,
Дұшпаның ұрса, күйін
Дұшпаның ұрса, күйін
Негізгі мағынасы Досың ұрса, яғни ренжітіп, қатты сөз айтса не қол көтерсе, аңқылдап, ашық көңілмен қабылда; дұшпаның…
Дүмше молда дін бұзар,
Қисық арба жол бұзар.
Қисық арба жол бұзар.
Негізгі мағынасы Дінді шала білетін молда жұртқа теріс үйретіп, діннің өзін бүлдіреді; қисық дөңгелекті арба да жүрген…
Дүние ақылдыға жарық,
Ақылсызға тамұқ.
Ақылсызға тамұқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниенің жарығы бар адамға жарқын көрінуі, ал ақылы жоқ адамға өмірдің…
Дүние ақылдыға жарық,
Ақымаққа тамұқ.
Ақымаққа тамұқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, дүниені әр адам әрқалай көреді: ақылды адам өмірдің мәнін, жолын…
Егіле сүйген елжіретер,
Ақыры бір күн еңіретер.
Ақыры бір күн еңіретер.
Негізгі мағынасы Жан-тәнімен, егіле сүйген махаббат адамның жүрегін балқытып, елжіретеді, бірақ ақырында бір күні оны…
Езбе мырыңдап жеңеді.
Негізгі мағынасы «Езбе мырыңдап жеңеді» деген мақалдың тура мағынасы — жұмсақ, босаң, езбелік мінезді адам біреуді…
Ез, езден без.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ез адамнан, яғни жігерсіз, қорқақ, намыссыз кісіден аулақ бол деген сөз…
Екі аяқ бір етікке сыймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі аяқ бір етікке қатар сыймайды. Астарлы мағынасы — бір шаңырақта, бір…
Екі аяқты адам түгіл,
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Төрт аяқты мал да ақсайды.
Негізгі мағынасы Төрт аяғымен нық басатын мал да кейде тасқа сүрініп, аяғын ауыртып ақсап қалады, ал екі аяқпен жүретін…