Боғын боталы түйе қылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түйенің «боғынан», яғни қорадағы қалдығынан боталы түйе шығару мүмкін еместігін аңғартады. Астарлы мағынасы — жоқ нәрседен, құнсыз істен, пайдасыз әрекеттен нәтиже күтпеу керек. Бір істің негізі болмаса, оны қанша әдемілеп көрсетсең де, шын құндылық шықпайды. Халық бұл сөз арқылы орынсыз мақтанды, жалған уәдіні, бос әурені сынайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «боқ» — түйенің пайдасыз қалдығы, ал «боталы түйе» — құнды, берекелі мал. Осы екі образ бір-біріне қарама-қарсы қойылып, сапасыз нәрседен бағалы нәтиже шықпайтынын айқын көрсетеді. Түйе бейнесі қазақ тұрмысында молшылық пен шаруаның өлшемі болғандықтан, мақалдың әсері де күшті. Қарапайым ғана образ арқылы өмірдің үлкен сабағы берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал дайындықсыз басталған іске, бос жоспарға немесе жалған есепке айтылуы мүмкін. Мысалы, бір адам еш еңбектенбей, тек таныстықпен үлкен табыс табамын десе, оған осы мақал сай келеді: негізі жоқ істен берекелі нәтиже шықпайды.