Дәулетіне сәулеті сай,
Сәулетіне дәулеті сай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен елдің ішкі байлығы мен сыртқы көрінісі жарасса, өмірі де, тіршілігі де үйлесімді болады деген ойды білдіреді. «Дәулет» — мал-мүлік, байлық, ырыс; «сәулет» — көрік, сән, сәнділік, салтанат. Яғни адамның бар малы мен мүмкіндігіне лайық тұрмысы, киімі, үйі, ісі көркем болса, ол орынды деп саналады. Астарлы мағынасы — байлықтың да, сәннің де шегі мен орны болуы керек: бір-біріне сай келсе ғана жарасым туады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сәулет» тек әсемдік емес, көз тартар үйлесімнің белгісі. «Дәулетіне сәулеті сай» дегенде дәулет сыртқы көрініске негіз, ал сәулет сол байлықтың көрінісі ретінде алынады. Керісінше айтылған екінші жол да осы ойды бекітеді: сәні бар жерде оның артында соған лайық мүмкіндік, тірлік, тұрмыс тұруы керек.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға шамасына қарай өмір сүруді, ысырап пен жасандылықтан сақтануды еске салады. Мысалы, біреу қымбат телефон алып, бірақ күнделікті қажеттілігін өтеуге қиналса, халық «дәулетіне сәулеті сай» емес деп бағалайды. Ал табысына сай, жинақы әрі жарасымды өмір сүрсе, ол орынды саналады.
Sáýletine dáýleti saı.