«Барында батып іш, жоғында сатып іш.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бар кезде барды қадірлеп, жоқ кезде қолда барды ұқыпты пайдалану керек деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — ішер ас бар кезде соны іш, ал жоқшылық туса, күнкөріс үшін бірдеңеңді сатып болса да қажетіңді өте. Астарлы мағынасы — адам қиындыққа алдын ала дайын болып, ысырапқа салынбай, тіршіліктің ыңғайына қарай бейімделуі тиіс деген ақыл. Бұл жерде өмірдің бірде мол, бірде тар болатыны ескертіледі.
Образдар мен теңеулер
«Батып іш» деген тіркес молшылықта рахаттанып, қиналмай пайдалану дегенді білдіреді. Ал «сатып іш» сөзі жоқшылықта амалын тауып, қажет нәрсені еңбекпен немесе басқа жолмен реттеуді меңзейді. Мұнда нақты ішімдік емес, жалпы тұрмыстық қажеттілік, несібе мен күнкөріс бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал табысты кезінде ақшаны орынсыз шашпай, қиын күнге қор жинауға үндейді. Мысалы, айлығы жақсы кезде адам қажеттісін алып, қалғанын жинап қойса, кейін күтпеген шығын шыққанда қиналмайды. Яғни, уақытында қамданған адам таршылыққа да төтеп береді.