Бар шабылса, табылар,
Жоқ шабылса, тарығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бар нәрсе жұмсалып, тозып, таусылғанмен, оның орнын еңбекпен, ізденіспен қайта табуға болады. Ал жоқ нәрсе қолдан-қолға тимей, қоры жоқ күйде қалса, адамды таршылыққа, қысылтаяңға ұшыратады. Яғни, ырыс пен несібе ең алдымен барды ұқыпты ұстап, орнымен жұмсауға байланысты.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «шабылса» сөзі малдың не дүниенің шығынға ұшырауын, азаюын білдіреді. «Бар» — қоры бар, несібесі бар адам; «жоқ» — қолдасы аз, мүмкіндігі шектеулі жан. «Тарығар» дегені тек материалдық қысылу емес, көңілдің жүдеуі, тұрмыстың ауырлауы. Мұнда байлықтың өзі емес, барды бағалау мен жоқты сезіну арқылы өмірдің шындығы бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де өте орынды. Мысалы, отбасы айлығын жоспарламай, бәрін орынсыз жұмсаған адам айдың соңында қиналып қалады. Ал үнемдеп, қажетіне қарай пайдаланған жан қиындыққа азырақ ұшырайды. Сол себепті бұл сөз адамды есеппен өмір сүруге, барын қадірлеуге, жоқта қысылмауға үйретеді.
Joq shabylsa, taryǵar.