Ақша, байлық туралы 408
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
408
Мақал-мәтел
133.3K
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Әкесінің ақшасына үйленген
Әйелінің қадірін білмейді.
Әйелінің қадірін білмейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз еңбегімен емес, әкесінің ақшасына сүйеніп үйленген жігіт отбасының…
Саудагер құнықса,
Сақалын күзеп сатады.
Сақалын күзеп сатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сауданың шегі мен адам нәпсісінің әлсіздігін ескертеді. Тура мағынасында, пайдаға тым…
Мыңды айдаған да бірді мінеді,
Бірді айдаған да бірді мінеді.
Бірді айдаған да бірді мінеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мың жылқы айдаған адам да, жалғыз жылқы айдаған адам да ақырында бір атты…
Сом алтынды басып отыру
үшін де көтен керек.
үшін де көтен керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көп алтынды ұстап, иемденіп отыру үшін де адамның орнықты, берік дене…
Ұны жоқтың құны жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұны жоқ адамның, яғни тіршілікке қажет қорегі жоқтың жағдайы мүшкіл деген…
Күнде бір мақал
«Ақша, байлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Бір жігіттің дәулетіне қырық жігіт мас болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір адамның байлығы, жетістігі не жомарттығы көп адамға пайдасын тигізіп, қызығын көруге…
Жаман адамға мал бітсе,
Кетпестей көреді.
Үсті су болса,
Кеппестей көреді.
Кетпестей көреді.
Үсті су болса,
Кеппестей көреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, пиғылы бұзылған адамға байлық не мүмкіндік берілсе, оны мәңгілік өзінікі…
Кен байлық -
Кең байлық.
Кең байлық.
Негізгі мағынасы «Кен байлық — кең байлық» деген мақалдың тура мағынасы: жер қойнауындағы кен, қазба байлық мол болса…
Несиеге ет жесең,
Сүйегі ішіңді жыртар.
Сүйегі ішіңді жыртар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қарызға, несиеге алған нәрсенің сырттай пайдалы көрінгенімен, кейін ауыр салдар әкелетінін…
Пұлсыз берді, құнсыз алды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсе ақысыз беріліп, өтеусіз алынғанын білдіреді. Астарлы мағынасы…
Алтын базарында бағалы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын секілді қымбат зат базарда әрдайым өтімді, сұранысқа ие болады…
Қазан ботқаға тоймас.
Негізгі мағынасы Қазан ботқаға тоймас деген мақалдың тура мағынасы — қазанға ботқа салып құйғанмен, қазан «тойып»…
Әзірейіл барда жаным бар деме,
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Әуеде бұлт барда малым бар деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды астамшылықтан, орынсыз сенімнен сақтандырады. «Жаным бар» деп, өмірім ұзақ…
Көп қаласа, көк тоқтыңды сойып бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жұрт көп нәрсені талап етсе, тіпті ең қымбат малыңды да беруге мәжбүр…
Бір пайда - пайда,
Екі пайда қайда?
Екі пайда қайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның алған пайдасы екі есе көбейсе, соның шын берекеге айналатынын меңзейді. Тура…
Алтын артқан түйенің,
Алдында есек, артында ит жүреді.
Алдында есек, артында ит жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: алтын тиеген түйе жүргенде, оның алдынан да, артынан да әртүрлі жануарлар…
Қожаң берсе, қойныңа сал.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреу жақсылық, олжа не пайда берсе, оны дереу алып, құр жібермей…
Жомарт жоқтығын білдірмес.
Негізгі мағынасы Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы болса…
Қайырымы жоқ байлықтан не пайда,
Әділдігі жоқ бектіктен не пайда?
Әділдігі жоқ бектіктен не пайда?
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай мол көрінген нәрсенің шын құны жоқ екенін айтады. Байлық қайырымға, адамға пайдасы…
Таңдағы тауықтан,
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Сол күнгі жұмыртқа артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі тауықтан сол күні алынған жұмыртқа пайдалырақ деген ой…
Қайырсыз байдан қайнатқан су артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: пайдасы жоқ, қолы ашылмаған байдың байлығынан қарапайым болса да пайдалы…
Бай - жарлының бақташысы.
Негізгі мағынасы Бай мен жарлының ара-қатынасын көрсететін бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті адам кедейдің қамын…
Қарыздыда иман жоқ.
Негізгі мағынасы «Қарыздыда иман жоқ» деген мақал қарызын қайтармай, біреудің ақысын жеп жүрген адамда адамгершілік…
Жомарт қолға аспандағы лашын қонар.
Негізгі мағынасы Жомарт, қолы ашық адамға ырыс пен мүмкіндік өзі келеді деген ой айтылады. Тура мағынада «қол» — беру…
Садақаңды сауыңда бер,
Ауырған соң пайда жоқ.
Ауырған соң пайда жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қайырымдылық пен көмекті дер кезінде жасаудың маңызын айтады. Адамның қолы ашық, дені сау…
Байдың қатыны өлсе, төсегі жаңғырар,
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын ащы шындықпен көрсетеді. Тура мағынасында, дәулетті…
Арамнан алған түйеден
Адалдан алған ешкі артық.
Адалдан алған ешкі артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: арам жолмен алынған үлкен түйеден гөрі, адал жолмен алған кішкентай ешкі…
Бай болсаң, жарлылығыңды айтпа,
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Жарлы болсаң, байлығыңды айтпа.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз мақтанбауға, өз халін шама-шарқына қарай ұстауға үйретеді. Бай адам кедей…
Ит жегенше иесі жесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің иелігіндегі нәрсе алдымен сол иесіне тиесілі болуы керек деген…
Сараңның сәбізі сарай түбінде жатады.
Негізгі мағынасы Сараң адам жиған дүниесін қажетіне жұмсамай, орынсыз сақтай береді. Мақалдың тура мағынасы — сәбізді…
Саудагер сақалды қолдан береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сауда мен табыс үшін адам кейде өзіне қымбат, тіпті абыройлы көрінетін нәрсесін де құрбан…
Қара жер қарыз арқаламайды.
Негізгі мағынасы Қара жер қарыз арқаламайды деген мақалдың тура мағынасы — жер ештеңе көтеріп, борыш өтеуге қатыспайды…
Дүние деген - сордың суы,
Іше берсең, кептіре береді.
Іше берсең, кептіре береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал дүниенің қызығы мен байлығы адамды қанша итермелесе де, оның тойымсыз екенін ескертеді. Тура…
Екі сартқа бір тартар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір істің, бір заттың немесе бір пайда-кірістің екі адамға тең жетпей, тек біреуіне ғана…
Сараңның асы піскенше, таудың тасы піседі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сараң адамның дастарқаны кеш дайын болатынын әжуалайды. Тура мағынасында — біреудің асы өте…
Арыңды жеме, барыңды же.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында «ар-намысыңды қорлама, қолыңдағы несібеңді қанағат қыл» деген ойды…
Байлық - ұрылықтың жемісі.
Негізгі мағынасы «Байлық - ұрылықтың жемісі» деген мақал байлықтың бәрі бірдей адал еңбекпен жинала бермейтінін…
Таразыдан жеген бақа болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — адал…
Төлерде төредей бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның қарызын, міндетін немесе өтеу сәтін келгенде әдепті, жауапты, сыпайы болуын…
Құдайдың алдында бай да , кедей де - бәрі құл .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың құзырында адамның бай не кедей болып бөлінбейтіні, бәрінің де…
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін…
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Негізгі мағынасы Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Негізгі мағынасы Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі…
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп еткен…
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.