Қарғайын десем жалғызымсың,
Қарғамайын десем жалмауызымсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туған адамға, жақынға деген екіұдай сезімді білдіреді. Тура мағынасында айтушы бір адамды қарғағысы келеді, бірақ оның жалғыз екенін, өзіне жақын екенін ойлап тежеледі. Астарлы мағынасы — адам кейде өзіне қымбат, бірақ мінезі ауыр, зияны тиетін жанға қатты ренжісе де, сонысымен ара-қатынасты бірден үзбей, ішкі қиналысқа түседі. Яғни жақын адамды да сөгу оңай емес, бірақ оның қылығы шыдамды тауысады.
Образдар мен теңеулер
«Жалғызымсың» сөзі — жалғыз сүйеніш, жақын адам дегенді аңғартады. Ал «жалмауызымсың» — жағымсыз, ашкөз, қиянатшыл, жанға бататын мінездің бейнесі. Мұнда қарама-қарсы екі образ қатар берілген: бір жағынан жақындық, екінші жағынан жиреніш. Осы арқылы мақал адам сезімінің күрделілігін, реніш пен мейірімнің қатар өмір сүретінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыс, дос не әріптес қателесіп, бірақ оны бірден сыртқа тепкің келмеген кезде айтылады. Мысалы, ағасы үнемі уәдесін бұза береді, сонда інісі: «Қарғайын десем жалғызымсың, қарғамайын десем жалмауызымсың» деп өкпе-назын білдіруі мүмкін. Бұл сөз адамның ішкі күйін дәл жеткізеді.
Qarǵamaıyn desem jalmaýyzymsyń.