Арғын - ағаң, қыпшақ - жағаң,
Қаңлысыз қабыл болмас тобаң.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қазақ ру-тайпаларының өзара байланысын, туыстық пен тіректің қадірін білдіреді. Тура мағынасында Арғын, Қыпшақ, Қаңлы сияқты ел ішіндегі ірі тайпалардың әрқайсысының қоғамдағы орны аталады. Астарлы мағынасы — бір жұрттың күші бөлінбес бірлікте, әр рудың өз үлесі мен жәрдемі бар. «Арғын - ағаң» деуі — Арғынды ел ағасы, алдыңғы қатарлы тірек ретінде танытады. «Қыпшақ - жағаң» дегені — жақын қорған, сүйеніш деген ұғымды меңзейді. Ал «Қаңлысыз қабыл болмас тобаң» деген жол ел ішіндегі әр рудың қатысуы мен қолдауынсыз іс оңға баспайтынын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «аға», «жаға», «тоба» сөздері жай атау емес, бейнелі ұғым. «Аға» — қамқор, жол көрсетуші үлкен. «Жаға» — киімнің мойынды қорғайтын бөлігі сияқты, елді де қауіптен қорғайтын жақын сүйеніш. «Тоба» — ақылмен түйінделген іс, ортақ шешім. Яғни ру аттары арқылы халық бірлігінің құрылымы, өзара сүйеніш пен татулық бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал туыстықты, ел ішіндегі сыйластықты, ортақ іске жұмылуды еске салады. Мысалы, ауылда бір отбасы қиындыққа ұшыраса, көрші-қолаң, ағайын жабылып көмектессе, іс тез бітіп, береке артады. Яғни әр адамның, әр топтың қолдауы қажет екенін ұқтырады.
Qańlysyz qabyl bolmas tobań.