Анасы басқа аттан түс,
Атасы бір артқа мін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстық жақындығы бір емес, бірақ бір атаның ұрпағы, бір әулетке жататын адамдардың арасындағы сыйластықты меңзейді. Тура мағынасында, «анасы басқа» дегені — шешесі бөлек, ал «атасы бір» дегені — түбі бір, әкеден тараған ағайын екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — туыстықта алшақтықтан гөрі татулық, жол беру, құрмет көрсету маңызды. Яғни, жақындық қанмен ғана емес, мінезбен де өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аттан түс» және «артқа мін» деген тіркестер — құрмет пен ілтипаттың белгісі. Аттан түсіру — төрге шығару, сыйлау, ал артқа мінгізу — өз орнын ысырып, үлкенді не туысты қадірлеу деген ишара. Мұнда ат — тек көлік емес, әлеуметтік биіктік пен мәртебенің символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал алыстау болса да, бір рудың, бір әулеттің адамдары кездескенде бір-біріне ізет көрсетуі керек деген ойды білдіреді. Мысалы, тойда немесе ас беруде жасы кішілер үлкен ағайынға орын беріп, амандасып, қолқабыс етсе, сол — мақалдың тәрбиелік мәнін іске асыру.
Atasy bir artqa min.