«Анасы басқа аттан түс, Атасы бір артқа мін.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстық жақындығы бір емес, бірақ бір атаның ұрпағы, бір әулетке жататын адамдардың арасындағы сыйластықты меңзейді. Тура мағынасында, «анасы басқа» дегені — шешесі бөлек, ал «атасы бір» дегені — түбі бір, әкеден тараған ағайын екенін білдіреді. Астарлы мағынасы — туыстықта алшақтықтан гөрі татулық, жол беру, құрмет көрсету маңызды. Яғни, жақындық қанмен ғана емес, мінезбен де өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «аттан түс» және «артқа мін» деген тіркестер — құрмет пен ілтипаттың белгісі. Аттан түсіру — төрге шығару, сыйлау, ал артқа мінгізу — өз орнын ысырып, үлкенді не туысты қадірлеу деген ишара. Мұнда ат — тек көлік емес, әлеуметтік биіктік пен мәртебенің символы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал алыстау болса да, бір рудың, бір әулеттің адамдары кездескенде бір-біріне ізет көрсетуі керек деген ойды білдіреді. Мысалы, тойда немесе ас беруде жасы кішілер үлкен ағайынға орын беріп, амандасып, қолқабыс етсе, сол — мақалдың тәрбиелік мәнін іске асыру.
Atasy bir artqa min.