Атаңды жау шапса, бірге шап.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал туыстық пен ортақ намысты жоғары қояды. Тура мағынасында, егер әкеңе жау тисе, жалғыз қалмай, бірге әрекет ет деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — жақыныңа, әкеңе, әулетіңе төнген қауіпке немқұрайлы қарамай, қолдау көрсет, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығар. Бұл жерде тек соғыс емес, кез келген қиын сәтте туысқа тірек болу, жауапкершілікті бөлісу меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
«Атаң» сөзі — әке ғана емес, тұтас әулет, түп-тамыр, арқа сүйер негіздің белгісі. «Жау шапса» деген тіркес — сырттан келген қауіп, қысым, қиындықтың бейнесі. «Бірге шап» деуі — жалғыз қимылдама, ортақ іске жұмыл, қорған да, қолдау да бірге болсын дегенді білдіреді. Мұнда батырлықтан гөрі, ынтымақ пен қандас жақындықтың күші басым.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы мүшелері бір-біріне сүйеу болуы керек деген жағдайда қолданылады. Мысалы, бір үйдің баласына қиындық түссе, туыстары тек сөзбен емес, ісімен көмектеседі: құжат жинауға, қаржылай демеуге, моральдық қолдау көрсетуге бірге атсалысады. Мақал осындай сәтте «жалғыз қалдырма, бірге көтер» деген ойды жеткізеді.