Аймақ құты - ақсақал,
Ауыл құты - бәйбіше.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аймақтың берекесі мен қадірі ақсақалға байланысты, ал ауылдың ырысы мен жылуы бәйбішеге байланысты деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — ел ішіндегі татулық, тәртіп, тәрбие және береке үлкендердің ақылымен, әйел-ананың ұйытқысымен сақталады. Ақсақал — тәжірибе, батагөйлік, жөн сілтеу символы. Бәйбіше — үйдің, ауылдың берекесін ұстап тұрған мейірім мен қамқорлықтың бейнесі. Сондықтан мақал үлкенді құрметтеуді, отбасы мен қауым ішіндегі әр адамның орны бар екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құт» сөзі — тек байлық емес, береке, ырыс, тыныштық, үйлесім деген ұғым. «Аймақ құты» дегенде ақсақалдың сөзі мен өнегесі жұртқа бағыт беретін рухани күш ретінде көрінеді. «Ауыл құты» дегенде бәйбішенің жылы қабағы, қонақжайлығы, үй ішін ұйыстыратын қасиеті айтылған. Яғни ақсақал мен бәйбіше — екі түрлі ортадағы тірек тұлғалар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды отбасында, ауылда, тіпті ұжым ішінде де қолдануға болады. Мысалы, бір мекемеде жасы үлкен, тәжірибелі адам ақыл айтып, жасқа жол көрсетсе, ал ұйымдастырушы, ұйытқы болатын адам істің берекесін кіргізсе, олардың еңбегі осы мақалмен дәл сипатталады.
Aýyl quty - báıbishe.