Ак қалпақты көрінсе,
Ата-екем менің демеймін бе?
Ақ жаулықты көрінсе,
Ене-екем мснің демеймін бе?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үлкенге құрмет, ел ішіндегі жақындық пен туыстықты қадірлеу туралы айтады. Ақ қалпақ киген кісіні көрсе, оны «ата-екем» деп, ақ жаулықты әйелді көрсе, «ене-екем» деп ілтипат білдіру — қазақы тәрбиенің белгісі. Мұнда тура мағынада жас пен жынысқа қарай үлкенді тану айтылса, астарлы мағынада бөтен адамды жатсынбай, әр кісіден ата-анадай сыйлы, қадірлі тұлға көру насихатталады.
Образдар мен теңеулер
Ақ қалпақ — қарттықтың, ақыл мен беделдің нышаны. Ақ жаулық — аналық мейірімнің, ибалық пен тазалықтың белгісі. Осы екі образ арқылы халық үлкен кісіні көрсе, оған ізет көрсетіп, орнын беріп, сөзін тыңдауды меңзейді. Яғни ақ түс мұнда пәктік, құрмет, парасат ұғымдарымен байланысып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әр адамды сыйлап, үлкен-кішіге дұрыс қарым-қатынас жасау керек екенін еске салады. Мысалы, қоғамдық көлікте немесе мекемеде қария адамды көрсең, оған жол беріп, жылы сөйлесу — осы мақалдың өмірдегі көрінісі. Мұндай өнеге отбасындағы тәрбие мен мәдениетті де танытады.
Ata-ekem meniń demeımin be?
Aq jaýlyqty kórinse,
Ene-ekem msniń demeımin be?