Жегені - кебек, кигені - жібек.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі тұрмысының арасында үлкен алшақтық бар екенін білдіреді. Тура мағынада: өзі күнделікті өте қарапайым, арзан ас — кебек жейді, бірақ үстіне қымбат, сәнді киім — жібек киеді. Астарлы мағынасы: кейбір адам сырт көзге бай, дәулетті, сән-салтанатты көрінгісі келеді, бірақ шын мәнінде тұрмысы жұпыны, мүмкіндігі шектеулі. Мақал осындай жасанды көріністің шынайы болмысты жасыра алмайтынын меңзейді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы кебек — жоқшылықтың, қарапайым тіршіліктің белгісі. Ал жібек — сәннің, байлықтың, көрініс үшін жасалған әсемдіктің символы. Екі сөздің қарама-қарсылығы мақалдың әсерін күшейтеді: ішкі өмірі кедей бола тұра, сыртқы пішіні бай адамды көз алдымызға елестетеді. Бұл теңеу арқылы халық бос даңғазалықты, жалған салтанатты әжуалайды.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, той-томалақта немесе сыртқы бейнеге қатты мән беретін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу қымбат телефон ұстап, сәнді киініп жүргенімен, қарызға белшесінен батып жүрсе, жұрт «жегені — кебек, кигені — жібек» деп сипаттауы мүмкін. Мұндайда мақал адамды шынайылыққа, ысыраптан сақтануға шақырады.