Жеген білмес,
Кескен білер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: етті не басқа тағамды жеген адам оның қалай дайындалғанын, қандай еңбекпен келгенін толық сезіне бермейді; ал оны кескен, бөлген адам оның бейнетін, салмағын, қаншалықты ұқыптылық керек екенін біледі. Астарлы мағынасы: кез келген істің шын қиындығын сол істі істеген адам ғана түсінеді. Сырттай қараған кісі оңай көргенмен, еңбектің, жауапкершіліктің, тәжірибенің қадірін тек атқарған адам ұғады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жеген» — дайын дүниенің рахатын көрген, бірақ оның жасалу жолын білмейтін адам. Ал «кескен» — іске тікелей араласқан, қолының күші мен көзінің дәлдігін жұмсаған жан. Яғни, жеп отырған кісі мен кесіп отырған кісі арқылы тұтынушы мен еңбек иесінің айырмасы салыстырылады. Бұл жерде «кесу» тек ет бөлуді емес, жалпы істің машақатын білдіретін образ.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қызмет, үй шаруасы, оқу не жұмысқа қатысты жиі айтылады. Мысалы, біреу мұғалімнің жұмысын жеңіл көреді, бірақ сабақ жоспарлау, тексеру, бала тәрбиелеу қанша уақыт пен күш кететінін білмейді. Сондайда: «Жеген білмес, кескен білер» деп, істің ішкі ауырлығын еске салады.
Kesken biler.