Жегіштің батасы көп, малы жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тойымсыз, қанағатсыз адамның сөзі көп болғанымен, шын берері аз екенін меңзейді. Тура мағынасында — жеп-ішуге, пайда көруге құмар адам көп сөйлеп, тілек айтып, бата бергенсіп тұрғанымен, оның қолында мал да, дәулет те жоқ. Астарлы мағынасы — өз пайдасын ғана ойлайтын, бірақ еңбегі не ырысы жоқ жанның уәдесі мен сөзі бос болуы мүмкін. Мұнда адамды қанағатқа, еңбекке және шынайылыққа шақыру бар.
Образдар мен теңеулер
«Жегіш» сөзі ашкөз, тоғышар адамды бейнелейді. «Бата көп» деуі — ондай адамның сөзуар, тілемсек, сырттай өнеге айтқыш болып көрінетінін көрсетеді. Ал «малы жоқ» тіркесі оның ішкі де, сыртқы да байлығы кем екенін аңғартады. Яғни көп сөздің бәрі салмақты емес, ал шын қадір еңбек пен адал ырыста.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал пайдакүнем, өзгенің есебінен күн көргісі келетін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреудің есебінен жиі ас ішіп, бірақ ешқашан көмектеспейтін адамды көргенде, «Жегіштің батасы көп, малы жоқ» деп айтуға болады. Бұл сөз кісіні жалған сөзден сақтандырып, адал еңбекке үндейді.