Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір.
**Негізгі мағынасы** «Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір» деген мақал сөзді орнымен, қысқа әрі нұсқа айту керегін білдіред...
Тентекті тентек десең,
Бөркі қазандай болады.
Бөркі қазандай болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінін бетіне баса берудің пайдасынан гөрі, зияны көп екенін аңғартады. Тентек ада...
Жақсының басына іс түссе,
Ашынар да, ашылар.
Жаманның басына іс түссе,
Бір тулар да, басылар.
Ашынар да, ашылар.
Жаманның басына іс түссе,
Бір тулар да, басылар.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам қиындыққа тап болса, ол күйреп кетпейді: алдымен қиналып, ашынып, ауырсынса да, соңынан...
Адам - ардақты ат.
**Негізгі мағынасы** «Адам - ардақты ат» деген мақал адамның ең үлкен қасиеті оның аты мен абыройында екенін білдіреді....
Көргеннен көрмегенің көп,
Білгеннен білмегенің көп.
Білгеннен білмегенің көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша көп көріп, қанша көп үйрендім десе де, әлі де білмейтіні көргенінен де, білген...
Таздан жарғақ бас туады,
Кедейден мал бақпас туады,
Шабаннан желмес туады,
Сараңнан бермес туады.
Кедейден мал бақпас туады,
Шабаннан желмес туады,
Сараңнан бермес туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел адам мінезі мен тектің, тәрбиенің әсерін астарлап көрсетеді. Тура мағынасында әр ад...
Көрмес түйені де көрмес.
**Негізгі мағынасы** Көрмес түйені де көрмес — адам айналасындағыны дұрыс байқамаса, ең үлкен, ең анық нәрсені де аңғарм...
Жыланның уы тісінде,
Адамның уы тілінде.
Адамның уы тілінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жыланның зияны оның тісіндегі уында болса, адамға ең ауыр жараны тілмен айтылған сөз түс...
Шешеннің тілі - шебердің бізі.
**Негізгі мағынасы** «Шешеннің тілі - шебердің бізі» деген мақал сөздің де, істің де өз орнында дәл қолданылса, үлкен н...
Сәлем - сөздің анасы.
**Негізгі мағынасы** «Сәлем - сөздің анасы» деген мақал амандасудың адам араласындағы ең алғашқы әрі ең маңызды қадам ек...
Кәрі қасқыр қақпанға түспейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі қасқыр қақпанға түспейді деген мақалдың тура мағынасы — көпті көрген, айла-тәсілді жақсы біле...
Күннің бәрі жаз емес,
Көңілдің бәрі наз емес.
Көңілдің бәрі наз емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің де, адамның көңіл күйінің де үнемі бір қалыпта болмайтынын білдіреді. Тура мағына...
Өлі - тірінің азығы,
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі адам өлген кісінің артында қалған асын, малын, мұрасын пайдаланад...
Сөз - сабан, іс - дән.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - сабан, іс - дән» деген мақал адамның айтқан сөзіне ғана емес, нақты жасаған ісіне қарап бағ...
Сыйлассаң - сыйымды боларсың.
**Негізгі мағынасы** «Сыйлассаң - сыйымды боларсың» деген мақал адамды өзгені құрметтеуге, ілтипат танытуға шақырады. М...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.